Prawo rodzinne i opiekuńcze. Praktyka, orzecznictwo, kazusy

Wstęp

Wykaz skrótów

CZĘŚĆ I.

Zagadnienie 1. Zawarcie małżeństwa

• 1.1. Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC
  • 1.1.1. Przesłanki zawarcia małżeństwa
  • 1.1.2. Dokumenty niezbędne do zawarcia małżeństwa
  • 1.1.3. Okres wyczekiwania na zawarcie małżeństwa
  • 1.1.4. Złożenie oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński
  • 1.1.5. Okoliczności uzasadniające odmowę przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński
• 1.2. Zawarcie małżeństwa przed duchownym
• 1.3. Zawarcie małżeństwa przed konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania jego funkcji
• 1.4. Zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika

Zagadnienie 2. Ustalenie nieistnienia i istnienia małżeństwa

• 2.1. Ustalenie nieistnienia małżeństwa
• 2.2. Ustalenie istnienia małżeństwa
• 2.3. Ustalenie treści aktu małżeństwa

Zagadnienie 3. Unieważnienie małżeństwa

• 3.1. Uwagi ogólne
• 3.2. Przeszkoda wieku
• 3.3. Przeszkoda ubezwłasnowolnienia całkowitego
• 3.4. Przeszkoda choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego
• 3.5. Przeszkoda bigamii
• 3.6. Przeszkoda pokrewieństwa i powinowactwa
• 3.7. Przeszkoda przysposobienia
• 3.8. Wady oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński
• 3.9. Przeszkoda pełnomocnictwa
• 3.10. Skutki unieważnienia małżeństwa

Zagadnienie 4. Prawa i obowiązki małżonków

• 4.1. Zasada równych praw i obowiązków
• 4.2. Prawa małżonków
  • 4.2.1. Uwagi ogólne
  • 4.2.2. Nazwiska małżonków
  • 4.2.3. Uprawnienie do korzystania z mieszkania małżonka
  • 4.2.4. Prawo do reprezentacji małżonka
• 4.3. Obowiązki małżonków
  • 4.3.1. Obowiązek wspólnego pożycia
  • 4.3.2. Obowiązek wzajemnej pomocy
  • 4.3.3. Obowiązek wierności
  • 4.3.4. Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny
• 4.4. Solidarna odpowiedzialność małżonków

Zagadnienie 5. Ustawowy ustrój majątkowy

• 5.1. Pojęcie wspólności ustawowej i jej charakter prawny
• 5.2. Majątek wspólny małżonków
• 5.3. Majątek osobisty każdego z małżonków
• 5.4. Prawa i obowiązki małżonka w zakresie zarządu majątkiem wspólnym
  • 5.4.1. Prawo każdego małżonka do samodzielnego zarządzania majątkiem wspólnym
  • 5.4.2. Prawo sprzeciwu wobec czynności zarządu majątkiem wspólnym
  • 5.4.3. Prawo żądania pozbawienia drugiego małżonka samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym
  • 5.4.4. Obowiązek współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym
  • 5.4.5. Obowiązek uzyskania zgody małżonka
• 5.5. Odpowiedzialność za zobowiązania zaciągnięte przed powstaniem wspólności lub dotyczące majątku osobistego jednego z małżonków
• 5.6. Udziały małżonków w majątku wspólnym
• 5.7. Rozliczenia między małżonkami

Zagadnienie 6. Umowne ustroje majątkowe

• 6.1. Małżeńskie umowy majątkowe
  • 6.1.1. Umowna wspólność majątkowa
  • 6.1.2. Umowna rozdzielność majątkowa
  • 6.1.3. Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

Zagadnienie 7. Przymusowy ustrój majątkowy

• 7.1. Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd
  • 7.1.1. Dzień powstania rozdzielności majątkowej
  • 7.1.2. Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej a zawarcie umowy majątkowej przez małżonków
• 7.2. Powstanie rozdzielności majątkowej z mocy prawa
• 7.3. Rozdzielność majątkowa a orzeczenie separacji

Zagadnienie 8. Ustanie małżeństwa

• 8.1. Uwagi ogólne
• 8.2. Śmierć małżonka
• 8.3. Uznanie małżonka za zmarłego
• 8.4. Rozwód
  • 8.4.1. Przesłanki rozwodu oraz jego niedopuszczalność
  • 8.4.2. Problematyka winy rozkładu pożycia małżeńskiego
  • 8.4.3. Rozpoznawanie spraw o rozwód
    • 8.4.3.1. Postępowanie odrębne w sprawach o rozwód
    • 8.4.3.2. Rodzinne postępowanie informacyjne
      • 8.4.3.2.1. Cel rodzinnego postępowania informacyjnego
      • 8.4.3.2.2. Etapy rodzinnego postępowania informacyjnego
      • 8.4.3.2.3. Wszczęcie rodzinnego postępowania informacyjnego
      • 8.4.3.2.4. Posiedzenie informacyjne
      • 8.4.3.2.5. Mediacja rodzinna
      • 8.4.3.2.6. Umorzenie rodzinnego postępowania informacyjnego
  • 8.4.4. Rozstrzygnięcia podejmowane przez sąd w wyroku rozwodowym
    • 8.4.4.1. Inne rozstrzygnięcia sądu rozwodowego
    • 8.4.4.2. Opieka naprzemienna
    • 8.4.4.3. Wysłuchanie dziecka
  • 8.4.5. Powrót do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa
  • 8.4.6. Rozwód a obowiązek alimentacyjny

Zagadnienie 9. Separacja

• 9.1. Przesłanki orzeczenia separacji
  • 9.1.1. Uwagi ogólne
  • 9.1.2. Przesłanki pozytywne orzeczenia separacji
  • 9.1.3. Niedopuszczalność separacji
  • 9.1.4. Orzeczenie separacji na zgodne żądanie małżonków
• 9.2. Orzeczenie separacji
  • 9.2.1. Tryb procesowy rozstrzygania spraw o separację
    • 9.2.1.1. Rozpoznanie spraw o separację w procesie
    • 9.2.1.2. Rodzinne postępowanie informacyjne
  • 9.2.2. Tryb nieprocesowy rozstrzygania spraw o separację
  • 9.2.3. Żądanie rozwodu i separacji
• 9.3. Skutki separacji
• 9.4. Zniesienie separacji

Zagadnienie 10. Pokrewieństwo i powinowactwo

• 10.1. Pojęcie pokrewieństwa
• 10.2. Linie i stopnie pokrewieństwa
• 10.3. Pojęcie powinowactwa
• 10.4. Linie i stopnie powinowactwa

Zagadnienie 11. Macierzyństwo

• 11.1. Urodzenie dziecka w świetle przepisów o aktach stanu cywilnego
• 11.2. Domniemanie macierzyństwa
• 11.3. Ustalenie macierzyństwa
  • 11.3.1. Uwagi ogólne
  • 11.3.2. Przesłanki ustalenia macierzyństwa
  • 11.3.3. Legitymacja czynna i bierna w sprawie o ustalenie macierzyństwa
  • 11.3.4. Ustalenie macierzyństwa po śmierci dziecka
• 11.4. Zaprzeczenie macierzyństwa
  • 11.4.1. Uwagi ogólne
  • 11.4.2. Przesłanki zaprzeczenia macierzyństwa
  • 11.4.3. Legitymacja czynna i bierna w sprawie o zaprzeczenie macierzyństwa
  • 11.4.4. Zaprzeczenie macierzyństwa po śmierci dziecka
• 11.5. Zdolność procesowa rodziców dziecka w sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka
• 11.6. Sytuacja matki w przypadku tzw. niechcianego poczęcia

Zagadnienie 12. Ojcostwo

• 12.1. Domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki
• 12.2. Zaprzeczenie ojcostwa
  • 12.2.1. Przesłanki zaprzeczenia ojcostwa
  • 12.2.2. Legitymacja czynna i bierna w procesie o zaprzeczenie ojcostwa
  • 12.2.3. Zaprzeczenie ojcostwa po śmierci dziecka
  • 12.2.4. Zaprzeczenie ojcostwa a procedura medycznie wspomaganej prokreacji
• 12.3. Uznanie ojcostwa
  • 12.3.1. Przesłanki uznania ojcostwa
  • 12.3.2. Forma i skutki oświadczenia o uznaniu ojcostwa
  • 12.3.3. Uznanie ojcostwa dziecka poczętego
  • 12.3.4. Uznanie ojcostwa a pełnoletność dziecka
• 12.4. Ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa
  • 12.4.1. Przesłanki i skutki ustalenia bezskuteczności uznania ojcostwa
  • 12.4.2. Legitymacja procesowa w postępowaniu o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa
  • 12.4.3. Ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa a śmierć dziecka
• 12.5. Sądowe ustalenie ojcostwa
  • 12.5.1. Przesłanki sądowego ustalenia ojcostwa
  • 12.5.2. Legitymacja czynna i bierna w postępowaniu o ustalenie ojcostwa
  • 12.5.3. Wybrane zagadnienia postępowania dowodowego

Zagadnienie 13. Stosunki między rodzicami a dziećmi

• 13.1. Ogólne prawa i obowiązki rodziców oraz dzieci niezwiązane z władzą rodzicielską
• 13.2. Problematyka nazwiska dziecka
• 13.3. Władza rodzicielska
  • 13.3.1. Uwagi ogólne
  • 13.3.2. Podmioty władzy rodzicielskiej
  • 13.3.3. Treść władzy rodzicielskiej
  • 13.3.4. Wykonywanie władzy rodzicielskiej
• 13.4. Ograniczenie, zawieszenie oraz pozbawienie władzy rodzicielskiej
  • 13.4.1. Ograniczenie władzy rodzicielskiej
  • 13.4.2. Zawieszenie władzy rodzicielskiej
  • 13.4.3. Pozbawienie władzy rodzicielskiej
• 13.5. Piecza zastępcza
  • 13.5.1. Uwagi ogólne
  • 13.5.2. Rodzinna piecza zastępcza
  • 13.5.3. Instytucjonalna piecza zastępcza
  • 13.5.4. Wsparcie rodziny i umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej
• 13.6. Kontakty z dzieckiem
  • 13.6.1. Uwagi ogólne
  • 13.6.2. Zasady i zakres kontaktów z dzieckiem
  • 13.6.3. Ograniczenie i wyłączenie osobistej styczności rodziców z dzieckiem
  • 13.6.4. Rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie kontaktów z dzieckiem i jego zmiana

Zagadnienie 14. Przysposobienie

• 14.1. Charakter prawny przysposobienia
• 14.2. Przesłanki przysposobienia
• 14.3. Rodzaje przysposobienia
• 14.4. Osobista styczność pomiędzy przysposabianym a przysposabiającym przed orzeczeniem przysposobienia
• 14.5. Skutki przysposobienia
• 14.6. Rozwiązanie stosunku przysposobienia

Zagadnienie 15. Obowiązek alimentacyjny

• 15.1. Ogólna charakterystyka obowiązku alimentacyjnego
• 15.2. Niedostatek uprawnionego i możliwości zobowiązanego jako przesłanki powstania obowiązku alimentacyjnego
• 15.3. Podmioty i kolejność obowiązku alimentacyjnego
  • 15.3.1. Uwagi ogólne
  • 15.3.2. Małżonkowie
  • 15.3.3. Krewni
  • 15.3.4. Przysposobieni
  • 15.3.5. Powinowaci
  • 15.3.6. Szczególne roszczenia alimentacyjne związane z ojcostwem
    • 15.3.6.1. Pokrycie wydatków związanych z ciążą i porodem
    • 15.3.6.2. Pokrycie kosztów utrzymania matki w okresie porodu
• 15.4. Zmiana stosunków a obowiązek alimentacyjny
• 15.5. Zrzeczenie się lub utrata prawa majątkowego
• 15.6. Uchylenie się od wykonania obowiązku alimentacyjnego a zasady współżycia społecznego
• 15.7. Roszczenie o zwrot świadczenia alimentacyjnego
• 15.8. Przedawnienie roszczeń o świadczenia alimentacyjne
• 15.9. Alimenty na gruncie prawa spadkowego
• 15.10. Przestępstwo niealimentacji i rola funduszu alimentacyjnego
• 15.11. Alimenty natychmiastowe
  • 15.11.1. Natychmiastowe świadczenie alimentacyjne
  • 15.11.2. Postępowanie nakazowe alimentacyjne
    • 15.11.2.1. Wszczęcie postępowania nakazowego alimentacyjnego
    • 15.11.2.2. Rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym alimentacyjnym
    • 15.11.2.3. Alimentacyjny nakaz zapłaty

Zagadnienie 16. Opieka i kuratela

• 16.1. Opieka
  • 16.1.1. Uwagi ogólne
  • 16.1.2. Opieka nad małoletnim
    • 16.1.2.1. Ustanowienie opieki
    • 16.1.2.2. Sprawowanie opieki
    • 16.1.2.3. Nadzór nad sprawowaniem opieki
    • 16.1.2.4. Zwolnienie opiekuna
    • 16.1.2.5. Ustanie opieki
  • 16.1.3. Opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie
• 16.2. Kuratela
  • 16.2.1. Przypadki, w których ustanawia się kuratelę
  • 16.2.2. Wynagrodzenie za sprawowanie kurateli
  • 16.2.3. Ustanie kurateli

CZĘŚĆ 2.

• Kazus 1. Prejudycjalność orzeczenia sądu kościelnego
• Kazus 2. Małżeństwo bigamiczne
• Kazus 3. Podmiotowe prawo do korzystania z mieszkania współmałżonka
• Kazus 4. Przemoc domowa
• Kazus 5. Wniosek o nakazanie wypłacania wynagrodzenia do rąk współmałżonka
• Kazus 6. Charakter surogacji. Skutki prawne dokonania zakupu przedmiotu majątkowego za pieniądze stanowiące majątek wspólny po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej
• Kazus 7. Nabycie składnika majątku w drodze zasiedzenia, objętego w posiadanie samoistne w trakcie trwania wspólności ustawowej
• Kazus 8. Ważność umowy małżonków o częściowym podziale majątku wspólnego
• Kazus 9. Ustanowienie rozdzielności majątkowej jako zerwanie więzi gospodarczej
• Kazus 10. Przesłanki orzeczenia rozwodu
• Kazus 11. Obowiązek alimentacyjny byłego małżonka
• Kazus 12. Uchylenie wyroku sądu I instancji oddalającego powództwo o rozwód
• Kazus 13. Sprzeczność rozwodu z dobrem wspólnych małoletnich dzieci
• Kazus 14. Orzeczenie rozwodu w świetle zasad współżycia społecznego
• Kazus 15. Orzeczenie rozwodu a podeszły wiek małżonków
• Kazus 16. Domniemanie ojcostwa
• Kazus 17. Obowiązek alimentacyjny a stan majątkowy uprawnionego
• Kazus 18. Uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego
• Kazus 19. Powtórne wysłuchanie dziecka
• Kazus 20. Przesłuchanie małoletniego, niebędącego zstępnym stron, w sprawie o rozwód
• Kazus 21. Ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą po wydaniu wyroku rozwodowego