Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Analiza podstaw przypisania oraz wyłączenia

Wykaz skrótów

Bibliografia

Wykaz orzeczeń

Wprowadzenie

• § 1. Uwagi ogólne
• § 2. Uzasadnienie przyjętego tematu – dlaczego należy badać odpowiedzialność na zasadzie ryzyka?
• § 3. Ogólne cele badawcze
• § 4. Struktura wywodów i zadania oraz pytania badawcze
• § 5. Przyjęte metody badawcze – wiadomości ogólne
• § 6. Przyjęte koncepcje wykładni prawa
• § 7. Ujęcie komparatystyczne

Rozdział I. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka – geneza, rozwój, znaczenie podstawowych pojęć

• § 1. Uwagi wprowadzające
• § 2. Teoria ryzyka oraz teoria gwarancji
• § 3. Ryzyko jako niebezpieczeństwo, którym się zarządza
• § 4. Zarządzanie ryzykiem za pomocą prawa prywatnego przez państwo
  • I. Uwagi ogólne
  • II. Zarządzanie ryzykiem za pomocą obowiązkowego ubezpieczenia OC
• § 5. Ekonomiczna strona normalizacji ryzyka
• § 6. Koncepcja społeczeństwa ryzyka
• § 7. Zarządzanie ryzykiem w XXI w.
• § 8. Ryzyko w dobie kolejnych dekad XXI w. – rozwój sztucznej inteligencji a ryzyko
• § 9. Sztuczna inteligencja – w poszukiwaniu pojęć służących identyfikacji ryzyka
• § 10. Sztuczna inteligencja – produkt o nieznanym potencjale
• § 11. Sztuczna inteligencja – identyfikacja podstawowych ryzyk
• § 12. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka w reżimie ex contractu
• § 13. Pojęcie ryzyka w ujęciu historyczno-socjologicznym
• § 14. Odpowiedzialność za niebezpieczną działalność?
• § 15. Kto stwarza niebezpieczeństwo?
• § 16. Rzeczywiste znaczenie kryterium niebezpieczeństwa dla odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
• § 17. Ryzyko jako kryterium nałożenia odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
  • I. Ryzyko – ekwiwalent bezprawności
  • II. „Sfera ryzyka” podmiotu obciążanego odpowiedzialnością odszkodowawczą
  • III. Systematyka odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
  • IV. Odpowiedzialność za nieszczęśliwy przypadek
  • V. Sfera ryzyka a aspekty procesowe
• § 18. Podsumowanie

Rozdział II. Trudności w zdefiniowaniu zasady odpowiedzialności odszkodowawczej

• § 1. Zagadnienia wprowadzające
• § 2. Zasady odpowiedzialności odszkodowawczej
• § 3. Alternatywne ujęcia prawa deliktów
• § 4. Systematyzacja zasad odpowiedzialności odszkodowawczej
• § 5. Interferencje między zasadą ryzyka a pozostałymi zasadami odpowiedzialności odszkodowawczej
• § 6. Podziały między zasadami odpowiedzialności odszkodowawczej
  • I. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka a odpowiedzialność absolutna
  • II. Rozróżnienie zasady ryzyka i zasady absolutnej w przepisach KC
  • III. Rozróżnienie zasady ryzyka i zasady absolutnej poza KC
  • IV. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka a odpowiedzialność na zasadzie bezprawności
  • V. Ryzyko i bezprawność – wiadomości szczegółowe
    • 1. Uwagi historyczne
    • 2. Czy każdy przypadek odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody powstałe przy wykonywaniu władzy publicznej to przykład zasady bezprawności?
  • VI. Czysto umowne podziały między zasadą ryzyka a zasadą winy
  • VII. Regres w przypadku współodpowiedzialności opartej na zasadzie ryzyka i zasadzie winy
• § 7. Zagraniczne ujęcia zasad odpowiedzialności odszkodowawczej ze szczególnym uwzględnieniem zasady ryzyka
  • I. Uwagi ogólne
  • II. Prawo niemieckie
  • III. Wybrane przypadki odpowiedzialności na zasadzie ryzyka w Niemczech
    • 1. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez zwierzę
    • 2. Odpowiedzialność z Haftpflichtgesetz
    • 3. Odpowiedzialność ze Straßenverkehrsgesetz
  • IV. Prawo austriackie
    • 1. Konstrukcja
    • 2. Wybrane przypadki odpowiedzialności na zasadzie ryzyka w Austrii
  • V. Prawo szwajcarskie
    • 1. Konstrukcja
    • 2. Wybrane przypadki odpowiedzialności na zasadzie ryzyka w Szwajcarii
  • VI. Model francuski
    • 1. Konstrukcja
    • 2. Wykładnia poszczególnych przesłanek art. 1242 KC franc. (d. art. 1384 KC franc.)
  • VII. Prawo amerykańskie
• § 8. Podsumowanie

Rozdział III. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka w treści KC

• § 1. Uwagi wprowadzające
• § 2. Przykłady odpowiedzialności na zasadzie ryzyka KC
  • I. Odpowiedzialność z art. 433 KC (za wylanie, wyrzucenie lub spadnięcie)
    • 1. Uwagi ogólne
    • 2. Uwagi szczególne
      • A. Podmiot zobowiązany do naprawienia szkody
      • B. Źródło zdarzenia szkodzącego
      • C. Charakter zdarzenia szkodzącego
  • II. Odpowiedzialność z art. 434 KC (za zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części)
    • 1. Uwagi ogólne
    • 2. Uwagi szczególne
      • A. Podmiot zobowiązany do naprawienia szkody
      • B. Źródło zdarzenia szkodzącego
      • C. Charakter zdarzenia szkodzącego
  • III. Odpowiedzialność z art. 435 KC (przedsiębiorstwa lub zakłady wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody)
    • 1. Uwagi ogólne
    • 2. Uwagi szczególne
      • A. Podmiot zobowiązany do naprawienia szkody
      • B. Źródło zdarzenia szkodzącego
        • a. Pojęcie przedsiębiorstwa
        • b. Pojęcie zakładu oraz przedsiębiorstw lub zakładów zajmujących się wytwarzaniem środków wybuchowych albo posługujących się nimi
      • C. Szczególny charakter uszczerbków naprawianych na podstawie art. 435 KC
      • D. Odpowiedzialność z art. 435 KC a gospodarka wirtualna
  • IV. Odpowiedzialność z art. 436 KC (posiadacza pojazdu mechanicznego wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody) 196
    • 1. Uwagi ogólne
    • 2. Uwagi szczególne
      • A. Podmiot zobowiązany do naprawienia szkody
      • B. Źródło zdarzenia szkodzącego
      • C. Szczególne problemy związane z rozumieniem pojęcia ruchu
      • D. Charakter zdarzenia szkodzącego
      • E. Problematyka relacji między art. 435 a 436 KC
      • F. Odpowiedzialność z art. 436 KC za szkody wyrządzone przez pojazd autonomiczny
        • a. Uwagi ogólne
        • b. Wpływ pojazdów autonomicznych na ustaloną wykładnię przesłanek z art. 436 KC
  • V. Odpowiedzialność z art. 4491 KC (za produkt niebezpieczny)
    • 1. Uwagi ogólne
      • A. Uzasadnienie odpowiedzialności za produkt
      • B. Kwalifikacja odpowiedzialności za produkt
    • 2. Uwagi szczególne
      • A. Krąg podmiotów uprawnionych do wystąpienia z roszczeniem
      • B. Podmioty zobowiązane do naprawienia szkody
      • C. Źródło zdarzenia szkodzącego
    • 3. Program komputerowy jako produkt niebezpieczny
      • A. Uwagi ogólne
      • B. Dostępne teorie
      • C. Stanowisko własne
      • D. Program jest produktem – argumenty pomocnicze
      • E. Bezpieczeństwo programu komputerowego
      • F. Wprowadzenie programu do obrotu
      • G. Program jest produktem – skutki w płaszczyźnie kauzalnej
  • VI. Odpowiedzialność z art. 846 KC (oberżysty)
    • 1. Uwagi ogólne
    • 2. Uwagi szczegółowe
      • A. Źródło zdarzenia szkodzącego
      • B. Charakter zdarzenia szkodzącego
      • C. Wyjątek od zasady pełnego odszkodowania
• § 3. Podsumowanie

Rozdział IV. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka poza KC

• § 1. Uwagi ogólne
• § 2. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka związana z przewozem lotniczym
• § 3. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka w relacji cywilny przewoźnik lotniczy – pasażer
  • I. Rozporządzenie (WE) Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady
    • 1. Uwagi ogólne
    • 2. Zasięg terytorialny rozporządzenia Nr 261/2004
    • 3. Kwalifikacja odpowiedzialności przewidzianej w rozporządzeniu Nr 261/2004
    • 4. Zdarzenia aktualizujące odpowiedzialność odszkodowawczą
  • II. Konwencja warszawska
    • 1. Uwagi ogólne
    • 2. Trudności z poprawną kwalifikacją odpowiedzialności z Konwencji warszawskiej
  • III. Konwencja montrealska
    • 1. Uwagi ogólne
    • 2. Zdarzenia aktualizujące odpowiedzialność odszkodowawczą
    • 3. Różnice między przepisami Konwencji montrealskiej i Konwencji warszawskiej
• § 4. Odpowiedzialność za szkody w relacji cywilny przewoźnik lotniczy – osoba trzecia
• § 5. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka związana z korzystaniem z wojskowych statków powietrznych
• § 6. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka związana z przewozem innym niż lotniczy / innym niż wyłącznie lotniczy
  • I. Uwagi ogólne
  • II. Uwagi szczególne
• § 7. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka związana z wpisami do rejestrów
• § 8. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka związana z biotechnologią
  • I. Uwagi ogólne
  • II. Uwagi szczególne
    • 1. Elementy konstrukcyjne odpowiedzialności za GMO
    • 2. Uzasadnienie odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za szkody wyrządzone przez GMO
      • A. Argumenty natury społecznej
      • B. Argumenty natury konstrukcyjnej
• § 9. Odpowiedzialność odszkodowawcza w przepisach Prawa atomowego
  • I. Uwagi ogólne
  • II. Odpowiedzialność odszkodowawcza zawarta w przepisach Konwencji wiedeńskiej i polskiego Prawa atomowego
    • 1. Przyjęta zasada odpowiedzialności
    • 2. Zasada kanalizacji
    • 3. Zakres szkód podlegających naprawieniu
• § 10. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wykonaniem zabezpieczenia
• § 11. Podsumowanie

Rozdział V. Cechy charakterystyczne konstrukcji odpowiedzialności na zasadzie ryzyka

• § 1. Uwagi ogólne
• § 2. Budowa normy prawnej statuującej odpowiedzialność na zasadzie ryzyka
• § 3. Zbieg przepisów o odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
  • I. Uwagi ogólne
  • II. Przykłady zbiegu norm zachodzącego w ramach odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
• § 4. Problematyka dowodu w ramach odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
  • I. Problematyka ciężaru przytoczenia
  • II. Problematyka ciężaru dowodu
  • III. Domniemanie faktyczne a dowód pozytywnych przesłanek odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
  • IV. Dowód prima facie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
    • 1. Uwagi ogólne oraz geneza
    • 2. Dowód prima facie w ramach odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
• § 5. Uwagi o związku przyczynowym wymaganym dla odpowiedzialności deliktowej
  • I. Doktryna i prawo polskie
  • II. Doktryna i prawo zagraniczne
  • III. Związek przyczynowy wymagany dla odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
  • IV. Kauzalność wymagana dla odpowiedzialności na zasadzie ryzyka – stanowisko własne
  • V. Kauzalność wymagana dla egzoneracji – stanowisko własne
  • VI. Koncepcja wyłącznej winy – skutki dla pozostałych okoliczności egzoneracyjnych
• § 6. Podsumowanie

Rozdział VI. Wykładnia poszczególnych przesłanek egzoneracyjnych

• § 1. Uwagi wprowadzające
• § 2. Okoliczności egzoneracyjne de lege lata
• § 3. Siła wyższa
  • I. Wiadomości ogólne
  • II. Sposób rozumienia vis maior w prawie rzymskim
  • III. Wiadomości szczegółowe
    • 1. Koncepcja subiektywna – cechy siły wyższej wg koncepcji L. Goldschmidta
    • 2. Koncepcja obiektywna – cechy siły wyższej wg A. Exnera
    • 3. Koncepcja ujednolicająca
    • 4. Siła wyższa a przypadek
    • 5. Siła wyższa a adekwatny związek przyczynowy
    • 6. Dlaczego siła wyższa ma zwalniać z odpowiedzialności odszkodowawczej?
    • 7. Siła wyższa – balans między interesami dłużnika oraz wierzyciela
    • 8. Cechy siły wyższej a nauka o celu normy
    • 9. Siła wyższa w przepisach KC
      • A. Uwagi ogólne
      • B. Uwagi szczegółowe
      • a. Siła wyższa rozumiana z uwzględnieniem niebezpieczeństwa znormalizowanego
      • b. Siła wyższa rozumiana z uwzględnieniem niebezpieczeństwa wzmożonego
    • 10. Siła wyższa poza przepisami KC
      • A. Uwagi ogólne
      • B. Uwagi szczegółowe
        • a. Siła wyższa rozumiana z uwzględnieniem niebezpieczeństwa znormalizowanego
        • b. Zmodyfikowana formuła siły wyższej
        • ba. Nadzwyczajne okoliczności z rozporządzenia Nr 261/2004
        • bb. Działania wojenne lub konflikt zbrojny oraz fait du prince
    • 11. Siła wyższa a działania człowieka
• § 4. Wyłączna wina poszkodowanego
  • I. Wiadomości ogólne
  • II. Wiadomości szczególne
    • 1. Wyłączna wina poszkodowanego a przyczynienie
    • 2. Pojęcie winy poszkodowanego
    • 3. Pojęcie winy poszkodowanego w niemieckiej nauce prawa
      • A. Koncepcje związane z bezprawnością lub winą
      • B. Koncepcja powinności
      • C. Pojęcie wyłącznej winy poszkodowanego – cechy szczególne
    • 4. Zbieg wyłącznej winy z przyczynieniem poszkodowanego
    • 5. Normatywne postacie wyłącznej winy poszkodowanego
      • A. Wyłączna wina poszkodowanego w przepisach KC
      • B. Wyłączna wina poszkodowanego poza zakresem KC
      • C. Wyłączna (pozorna) wina poszkodowanego poza zakresem KC
      • D. Naturalne właściwości rzeczy i przesłanki zbliżone .
        • a. Uwagi ogólne
        • b. Uwagi szczególne na tle Konwencji montrealskiej
• § 5. Wyłączna wina osoby trzeciej
  • I. Wiadomości ogólne
  • II. Wiadomości szczególne
    • 1. Sens przyjęcia okoliczności egzoneracyjnej w postaci wyłącznej winy osoby trzeciej
    • 2. Pojęcie winy osoby trzeciej
    • 3. Pojęcie wyłączności winy osoby trzeciej
    • 4. Pojęcie osoby trzeciej
      • A. Osoba trzecia w przepisach KC
      • B. Osoba trzecia poza przepisami KC
• § 6. Okoliczności egzoneracyjne swoiste
  • I. Uwagi ogólne
  • II. Okoliczności swoiste zwalniające z odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny
  • III. Uwagi szczegółowe
    • 1. Brak wprowadzenia produktu do obrotu lub wprowadzenie go poza zakresem działalności gospodarczej
    • 2. Ujawnienie się niebezpiecznych właściwości po wprowadzeniu produktu do obrotu
    • 3. Ryzyko rozwoju
    • 4. Ryzyko rozwoju a ryzyko autonomii
    • 5. Zastosowanie się do przepisów prawa
    • 6. Wadliwa konstrukcja produktu lub wskazówki producenta
• § 7. Pozaustawowe okoliczności egzoneracyjne?
  • I. Uwagi ogólne
  • II. Dopuszczalne immisje
  • III. Regulacja art. 746 KPC
  • IV. Działanie na własne ryzyko
    • 1. Wprowadzenie
    • 2. Znaczenie działania na własne ryzyko dla odpowiedzialności na zasadzie ryzyka
• § 8. Okoliczności przeciwegzoneracyjne?
  • I. Uwagi ogólne
  • II. Uwagi szczególne
    • 1. Działanie w celu altruistycznym wg polskiej doktryny oraz orzecznictwa
    • 2. Działanie w celu altruistycznym wg niemieckiej doktryny
    • 3. Last clear chance rule
• § 9. Podsumowanie

Zakończenie

Indeks rzeczowy