ESG dla MŚP. Praktyczny przewodnik wdrożenia według standardu VSME + wzory do pobrania

O autorce

Wykaz skrótów

Wykaz literatury

Wstęp

Rozdział I. Zrównoważony rozwój w MŚP – wprowadzenie

Rozdział II. Nowa era prowadzenia biznesu – od zysku do odpowiedzialności

• 1. Źródła zmiany w podejściu do ESG
• 2. Nowa definicja wartości przedsiębiorstwa
• 3. ESG w praktyce biznesowej
• 4. ESG jako podstawa oceny współczesnego biznesu
• 5. ESG w przypadku MŚP, czyli nowa rzeczywistość rynkowa
• 6. Kaskadowanie ESG – nowa logika relacji biznesowych
• 7. Finansowanie i ryzyko ESG jako nowy standard oceny biznesowej
• 8. ESG jako nowy warunek relacyjności w biznesie
• 9. ESG jako źródło realnych oszczędności operacyjnych
• 10. Rola ESG w codziennym funkcjonowaniu MŚP

Rozdział III. Nowe wymagania klientów – ESG jako standard dla dostawców

• 1. ESG w łańcuchu dostaw
• 2. Presja ESG jako trwała zmiana rynku – perspektywa strategiczna
• 3. ESG jako nowy filtr kapitału
• 4. ESG – nowe realia dla MŚP
• 5. Bariery we wdrażaniu ESG
• 6. Od deklaracji do działania, czyli ESG w sektorze MŚP

Rozdział IV. Diagnoza stanu ESG firmy

• 1. Diagnoza ESG jako punkt wyjścia
• 2. Rola zarządu w diagnozie ESG
• 3. Etapy diagnozy ESG w MŚP
  • 3.1. Ustalenie zakresu diagnozy i granic odpowiedzialności
  • 3.2. Mapowanie źródeł danych i właścicieli informacji
  • 3.3. Diagnoza środowiskowa – od mediów i odpadów do wpływu procesów
  • 3.4. Diagnoza społeczna – stabilność zespołu, bezpieczeństwo i zdolność do rozwoju
  • 3.5. Diagnoza zarządcza – wiarygodność, przejrzystość i odporność na ryzyka
• 4. Synteza diagnozy – obraz ryzyk, luk i gotowości rynkowej
• 5. Od diagnozy do priorytetów
  • 5.1. Diagnoza jako punkt startowy decyzji
  • 5.2. Niewłaściwe podejście do diagnozy ESG
• 6. Diagnoza ESG jako podstawa dalszych decyzji o zakresie VSME
  • 6.1. Przyczyny paraliżu decyzyjnego
  • 6.2. Przejście do świadomego wyboru priorytetów
  • 6.3. Trzy filtry priorytetyzacji ESG w MŚP
  • 6.4. Priorytetyzacja działań jako warunek skutecznego wdrażania ESG
  • 6.5. Rola priorytetów w przełożeniu diagnozy na działania operacyjne

Rozdział V. Standard VSME

• 1. VSME – europejska odpowiedź na wyzwania ESG w sektorze MŚP
• 2. Zakres standardu VSME
• 3. VSME vs. ESRS
• 4. Zakres VSME jako mechanizm ograniczania obciążeń dla MŚP
• 5. Budowa standardu VSME
  • 5.1. Moduł podstawowy – obowiązkowy fundament wiarygodności
  • 5.2. Moduł kompleksowy – rozwinięcie adekwatne do presji rynkowej
  • 5.3. Pozycja firmy w łańcuchu wartości
  • 5.4. Dojrzałość wewnętrzna organizacji
  • 5.5. Kierunki rozwoju strategicznego przedsiębiorstwa
• 6. Zastosowanie standardu VSME w praktyce
  • 6.1. Dostosowanie zamiast formalizmu
  • 6.2. VSME jako narzędzie raportowania
  • 6.3. Raport VSME jako narzędzie komunikacji biznesowej
  • 6.4. Lokalizacja, dostępność i powielanie informacji
  • 6.5. Ochrona informacji wrażliwych i tajemnicy przedsiębiorstwa
  • 6.6. Skonsolidowane podejście według VSME
  • 6.7. Model raportowania ESG w standardzie VSME
• 7. Moduł podstawowy
  • 7.1. Informacje ogólne, czyli transparentność bez nadmiernej ingerencji
  • 7.2. Mierniki środowiskowe w module podstawowym
  • 7.3. Mierniki społeczne w module podstawowym
  • 7.4. Mierniki ładu korporacyjnego w module podstawowym
  • 7.5. Wymagania i zakres danych oraz znaczenie modułu podstawowego
• 8. Moduł kompleksowy
  • 8.1. Moduł kompleksowy VSME – czas i zakres wdrażania
  • 8.2. Znaczenie modułu kompleksowego w skalowaniu działań ESG
  • 8.3. Rozszerzona perspektywa ESG
  • 8.4. Część ogólna – strategia, model biznesowy i ESG w praktyce
  • 8.5. Mierniki dotyczące środowiska naturalnego
  • 8.6. Mierniki społeczne
  • 8.7. Mierniki ładu korporacyjnego
• 9. Najczęstsze błędy w stosowaniu VSME

Rozdział VI. Wdrażanie ESG bez chaosu i rewolucji

• 1. Ustalenie punktu wyjścia i motywacji biznesowej
• 2. Zakres wdrożenia i struktura zarządzania ESG
• 3. Uporządkowanie danych
  • 3.1. Diagnoza a priorytety i pierwsze działania
  • 3.2. Zaprojektowanie pierwszego rocznego planu ESG
  • 3.3. Zbudowanie pierwszej narracji ESG dla klientów i partnerów
• 4. Ustanowienie cyklicznego rytmu pracy z ESG
• 5. Budowanie świadomości ESG wśród pracowników
• 6. Mapa odpowiedzialności ESG w MŚP
• 7. ESG jako element decyzji biznesowych
• 8. Forma decyzji ESG dla MŚP
• 9. Interpretacja działań ESG MŚP według standardu VSME
• 10. Ryzyka i błędy w początkowej fazie wdrażania ESG w MŚP
  • 10.1. Przeskalowanie
  • 10.2. Pozycjonowanie ESG jako projektu wyłącznie księgowego
  • 10.3. Projektowanie działań ESG wyłącznie w odpowiedzi na wymagania klientów
  • 10.4. Brak decyzji
  • 10.5. Pułapki, które niszczą kulturę ESG
• 11. Proces zbierania i analizowania informacji ESG
  • 11.1. Dane operacyjne – fundament informacji środowiskowych
  • 11.2. Dane społeczne
  • 11.3. Dane zarządcze
  • 11.4. Wykorzystanie posiadanych danych
• 12. VSME jako struktura porządkująca informacje ESG
• 13. Archiwizacja – roczna teczka ESG
• 14. Priorytety ESG w praktyce – od informacji do inicjatyw
  • 14.1. Dane jako punkt wyjścia
  • 14.2. Trzy filtry dla MŚP
  • 14.3. Działania dostosowane do możliwości organizacji
• 15. Od priorytetów do inicjatyw
• 16. ESG i zrównoważony rozwój jako proces rozwojowy

Rozdział VII. Strategia ESG jako praktyczny plan dla MŚP

• 1. Strategia ESG jako integralna część strategii biznesowej
• 2. Kontekst regulacyjny i rola VSME w budowaniu strategii ESG
• 3. Interesariusze i analiza istotności
• 4. Określenie ambicji i celów ESG adekwatnych do skali firmy
• 5. Priorytetowe inicjatywy i plan działania
• 6. Zarządzanie, odpowiedzialności i miejsce ESG w codziennym zarządzaniu firmą
• 7. Strategia ESG jako dokument zarządczy i komunikacyjny

Rozdział VIII. Strategia i działanie – od priorytetów ESG do codziennej praktyki firmy

• 1. Strategia ESG – podział ról
• 2. Od priorytetów do działań – zmiana założeń ESG w operacyjny plan działań
• 3. Włączanie ESG w istniejące procesy
• 4. Cykle przeglądu w działaniach ESG
• 5. Dojrzałość ESG jako proces

Rozdział IX. Filar środowiskowy ESG

• 1. Oczekiwania rynku
• 2. Profil środowiskowy firmy
  • 2.1. Energia
  • 2.2. Woda
  • 2.3. Odpady i zasoby
  • 2.4. Bioróżnorodność, hałas i emisje lokalne
• 3. Priorytetyzacja działań środowiskowych w sektorze MŚP
• 4. Finansowanie działań środowiskowych
• 5. Zielony wymiar w praktyce – studia przypadku

Rozdział X. Filar społeczny ESG

• 1. Kapitał ludzki
• 2. Bezpieczeństwo i zdrowie pracowników
• 3. Rozwój i kompetencje
• 4. Zakres filaru społecznego w standardzie VSME
• 5. Społeczny filar jako realna przewaga w łańcuchu dostaw
• 6. Zatrudnienie jako fundament przewagi konkurencyjnej
• 7. Kultura organizacyjna firmy a ESG
• 8. Skuteczne wskaźniki społeczne w MŚP
• 9. Narzędzie diagnozy kultury organizacyjnej

Rozdział XI. Filar zarządczy ESG

• 1. Fundament wiarygodności, przewidywalności i odporności organizacji
• 2. Zestaw dokumentacji dla obszaru zarządczego
• 3. Systemowe łączenie filarów ESG
  • 3.1. Wzajemne powiązania obszarów ESG w zarządzaniu przedsiębiorstwem
  • 3.2. Środowisko jako fundament odpowiedzialności społecznej
  • 3.3. Filar społeczny jako warunek skuteczności działań środowiskowych
• 4. Filar zarządczy jako mechanizm spajający ESG
• 5. Trzy filary ESG jako jeden system zarządzania
• 6. ESG jako stały obszar zarządzania firmą
• 7. ESG jako spójny model zarządzania przedsiębiorstwem

Rozdział XII. ESG w relacjach z otoczeniem biznesowym MŚP

• 1. Relacje z otoczeniem jako drugi wymiar ESG
• 2. Interesariusze w MŚP – kto wpływa na decyzje biznesowe
• 3. Relacja z klientem korporacyjnym – ESG jako filtr dostępu do łańcucha dostaw
• 4. Relacja z bankiem – ESG jako nowy wymiar wiarygodności finansowej
• 5. Relacja z instytucjami publicznymi i regulatorem
• 6. Społeczność lokalna i otoczenie społeczne przedsiębiorstwa a ESG
• 7. ESG w łańcuchu dostaw – podwójna rola MŚP jako klienta i dostawcy
• 8. ESG jako język dojrzałych relacji z otoczeniem
• 9. Spójna narracja ESG
• 10. ESG jako system zarządzania w MŚP

Rozdział XIII. Najczęstsze błędy MŚP w ESG

• 1. Kopiowanie rozwiązań korporacyjnych
• 2. ESG jako projekt finansowy lub komunikacyjny
• 3. Brak diagnozy i natychmiastowe przechodzenie do działań
• 4. Zbyt szeroki zakres działań
• 5. Brak przypisania odpowiedzialności i struktury
• 6. Brak lub niespójność danych
• 7. Greenwashing i deklaracje bez pokrycia
• 8. Ignorowanie łańcucha dostaw
• 9. Brak dokumentacji i dowodów
• 10. Brak utrzymania ciągłości
• 11. Siła MŚP
• 12. Komunikacja ESG w łańcuchu dostaw
  • 12.1. Systematyczne pogłębianie pytań dotyczących danych ESG
  • 12.2. Oczekiwanie przedstawienia polityk i procedur
  • 12.3. Zapowiedź audytu dostawcy
  • 12.4. Zainteresowanie łańcuchem dostaw i podwykonawcami
  • 12.5. Nacisk na zgodność prawną i ryzyko reputacyjne
  • 12.6. Warunkowanie dalszej współpracy wdrożeniem ESG
  • 12.7. Zmiana narracji bez jednoznacznych wymagań
• 13. Proaktywność jako fundament relacji biznesowych

Rozdział XIV. Komunikacja wewnętrzna ESG jako warunek trwałości wdrożenia

• 1. Komunikacja ESG jako mechanizm zarządzania
• 2. Podstawy skutecznej komunikacji wewnętrznej ESG
  • 2.1. Znajomość ESG
  • 2.2. Cel wdrażania zmian
  • 2.3. Poczucie wpływu – przydzielenie ról pracownikom
• 3. Komunikacja ESG – od wewnętrznego zrozumienia do zewnętrznej wiarygodności
• 4. Budowanie wiarygodności na zewnątrz
• 5. Materiały zewnętrzne ESG jako narzędzia wiarygodnej komunikacji
• 6. Skutki braku informacji i niespójności komunikacyjnej w organizacji
• 7. Znaczenie odpowiedniej komunikacji
• 8. Komunikacja i działania praktyczne ESG
• 9. Trwałe osadzenie komunikacji ESG w procesach firmy
  • 9.1. ESG w procedurach ofertowych jako realna przewaga konkurencyjna
  • 9.2. ESG w rytmie komunikacji z klientami jako system budowania zaufania
  • 9.3. Zrównoważony rozwój w komunikacji wewnętrznej – praktyki, które utrzymują zaangażowanie
  • 9.4. ESG w dokumentach i procedurach – utrwalanie odpowiedzialności
• 10. Odpowiednia komunikacja wewnętrzna jako źródło przewagi konkurencyjnej
• 11. Najczęstsze nieporozumienia wokół ESG
• 12. ESG jako naturalny język firmy

Rozdział XV. ESG w perspektywie

• 1. ESG jako cykl operacyjny
• 2. ESG staje się systemem – od działań do trwałości
• 3. ESG jako część kultury organizacyjnej
• 4. Checklista gotowości ESG
• 5. Mapa rozwoju ESG – od poziomu reaktywnego do strategicznego

Rozdział XVI. Rola MŚP w zrównoważonym rozwoju i transformacji rynku

• 1. MŚP jako realny uczestnik transformacji
• 2. Rzeczywisty wpływ małej firmy
• 3. VSME jako gwarancja proporcjonalności
• 4. MŚP jako fundament zaufania w łańcuchach dostaw
• 5. Wpływ mierzony konkretem
• 6. Rola komunikacji ESG w budowaniu pozycji rynkowej
• 7. Mała firma – wielki wpływ

Glosariusz