Zatrudnianie cudzoziemców. Nowe przepisy. Obowiązki pracodawców. Rozwiązania praktyczne

O Autorach

Wykaz skrótów

Wprowadzenie

Rozdział I. Podstawy pobytu cudzoziemców w Polsce związane z ich legalnym zatrudnieniem

• 1. Uwagi wstępne
• 2. Pojęcie i rodzaje wiz – definicja ustawowa
• 3. Procedura wizowa
  • 3.1. Rodzaje wiz i ich charakterystyka
  • 3.2. Właściwość organów i procedury składania wniosków
    • 3.2.1. Organy właściwe do wydania wizy
    • 3.2.2. Składanie wniosku wizowego
    • 3.2.3. Wymogi formalne wniosku
    • 3.2.4. Opłata wizowa
  • 3.3. Czynności konsula w procesie rozpatrywania wniosku
  • 3.4. Cele wydawania wiz
  • 3.5. Nowe regulacje dotyczące procedury wizowej
    • 3.5.1. Uwagi wstępne
    • 3.5.2. Identyfikacja wnioskodawców
    • 3.5.3. Szczególne wymogi dotyczące wiz studenckich
  • 3.6. Odmowa wydania wizy oraz cofnięcie i unieważnienie wiz
    • 3.6.1. Odmowa wydania wizy
    • 3.6.2. Cofnięcie i unieważnienie wizy
  • 3.7. Przedłużanie wiz
  • 3.8. Zmiany w wydawaniu wiz przez ministra właściwego do spraw zagranicznych
  • 3.9. Strategia Migracyjna Polski
• 4. Ruch bezwizowy
  • 4.1. Państwa obszaru Schengen
  • 4.2. Zasady ruchu bezwizowego
  • 4.3. Podstawy prawne i katalog państw objętych ruchem bezwizowym
  • 4.4. Ruch bezwizowy w praktyce w latach 2024−2025
• 5. Zezwolenie na pobyt czasowy
  • 5.1. Zasady wydawania zezwoleń na pobyt czasowy
  • 5.2. „Pobyt na stemplu” — pobyt cudzoziemca oczekującego na udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy
  • 5.3. Rodzaje zezwoleń na pobyt czasowy
  • 5.4. Procedura uzyskania zezwolenia
    • 5.4.1. Złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy
    • 5.4.2. Wymagane dokumenty
    • 5.4.3. Warunki udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy
    • 5.4.4. Odmowa wszczęcia postępowania
    • 5.4.5. Odmowa udzielenia zezwolenia
    • 5.4.6. Karta pobytu
  • 5.5. Zmiana zezwolenia na pobyt czasowy i pracę
  • 5.6. Utrata pracy a zezwolenie na pobyt czasowy i pracę
• 6. Niebieska Karta UE (Blue Card EU) dla specjalistów
  • 6.1. Geneza i cel Niebieskiej Karty UE
  • 6.2. Wyższe kwalifikacje zawodowe
  • 6.3. Warunki uzyskania Niebieskiej Karty UE
  • 6.4. Procedura uzyskania Niebieskiej Karty UE
  • 6.5. Przywileje posiadaczy Niebieskiej Karty UE
    • 6.5.1. Elastyczność w zmianie warunków zatrudnienia
    • 6.5.2. Łączenie rodzin
    • 6.5.3. Ochrona przed utratą statusu w przypadku bezrobocia
    • 6.5.4. Ułatwienia w uzyskaniu statusu rezydenta długoterminowego UE
    • 6.5.5. Mobilność posiadaczy Niebieskiej Karty UE
      • 6.5.5.1. Mobilność krótkoterminowa
      • 6.5.5.2. Mobilność długoterminowa i nowe zezwolenie na pobyt
      • 6.5.5.3. Obowiązki informacyjne w kontekście mobilności
  • 6.6. Wygląd Niebieskiej Karty UE
• 7. Wybrane inne dokumenty legalizujące pobyt cudzoziemca
  • 7.1. Zezwolenie na pobyt stały
    • 7.1.1. Przesłanki udzielenia zezwolenia na pobyt stały
    • 7.1.2. Procedura uzyskania zezwolenia na pobyt stały
    • 7.1.3. Przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały
    • 7.1.4. Cofnięcie zezwolenia na pobyt stały
    • 7.1.5. Zezwolenie na pobyt stały a możliwość wykonywania pracy
  • 7.2. Zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE
    • 7.2.1. Przesłanki udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE
    • 7.2.2. Procedura uzyskania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE
    • 7.2.3. Przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE
    • 7.2.4. Cofnięcie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE
    • 7.2.5. Zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE a możliwość wykonywania pracy
    • 7.2.6. Unijny wymiar zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE
• 8. Dokumenty wydane przez inne państwa a legalność pobytu w Polsce
  • 8.1. Wizy długoterminowe (typ D) wydane przez inne państwa strefy Schengen
  • 8.2. Wizy Schengen (typ C) wydane przez inne państwa strefy Schengen
  • 8.3. Dokumenty pobytowe wydane przez inne państwa strefy Schengen

Rozdział II. Praca cudzoziemców w Polsce

• 1. Uwagi wstępne
• 2. Cudzoziemcy zwolnieni z obowiązku legalizacji pracy w Polsce
• 3. Praca na podstawie oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi
  • 3.1. Rejestracja oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi w ewidencji oświadczeń
  • 3.2. Treść oświadczenia (jakie dane przygotować)
  • 3.3. Dodatkowe oświadczenie
  • 3.4. Opłata za rejestrację oświadczenia
  • 3.5. Procedura oświadczeniowa
  • 3.6. Obowiązki po zarejestrowaniu oświadczenia
  • 3.7. Zmiana warunków pracy bez nowego oświadczenia
  • 3.8. Dodatkowe obowiązki informacyjne
  • 3.9. Ułatwienia w przypadku pracy po upływie okresu oświadczenia
• 4. Zezwolenia na pracę
  • 4.1. Ogólne zasady uzyskiwania zezwoleń na pracę
  • 4.2. Wniosek i opłaty
  • 4.3. Załączniki do wniosku
  • 4.4. Odmowa wydania zezwolenia na pracę
  • 4.5. Postępowanie i obowiązki po uzyskaniu zezwolenia na pracę
  • 4.6. Zmiana warunków pracy
  • 4.7. Uchylenie zezwolenia na pracę
  • 4.8. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy
• 5. Odrębności dotyczące poszczególnych rodzajów zezwoleń na pracę
  • 5.1. Zezwolenie na pracę cudzoziemca na rzecz polskiego podmiotu
  • 5.2. Zezwolenie na pracę w związku z pełnieniem określonej funkcji
  • 5.3. Zezwolenie na pracę w związku z delegowaniem cudzoziemca przez podmiot zagraniczny na terytorium RP
  • 5.4. Zezwolenie na pracę sezonową
    • 5.4.1. Zasady wydawania zezwolenia na pracę sezonową
    • 5.4.2. Praca sezonowa cudzoziemca przebywającego w RP z innych powodów
    • 5.4.3. Legalizacja pracy sezonowej osoby przebywającej za granicą
    • 5.4.4. Postępowanie po wpisaniu wniosku do ewidencji
    • 5.4.5. Umorzenie postępowania z powodu braku dokumentów
    • 5.4.6. Okres zezwolenia na pracę sezonową. Legalizacja na 3 lata (sezony)
    • 5.4.7. Treść zezwolenia
    • 5.4.8. Inna praca w okresie ważności zezwolenia na pracę sezonową
    • 5.4.9. Zakwaterowanie pracownika sezonowego
    • 5.4.10. Uchylenie decyzji w sprawie zezwolenia na pracę sezonową

Rozdział III. Obowiązki podmiotu zatrudniającego cudzoziemców

• 1. Uwagi wstępne
• 2. Obowiązki związane z nawiązywaniem stosunku zatrudnienia z cudzoziemcem
• 3. Obowiązki związane z wydanym zezwoleniem na pracę
• 4. Obowiązki związane z wpisanym do ewidencji oświadczeniem o powierzeniu pracy cudzoziemcowi
• 5. Obowiązek przechowywania dokumentacji i weryfikacja legalności pobytu
• 6. Obowiązki informacyjne względem organów

Rozdział IV. Przetwarzanie danych osobowych cudzoziemców

• 1. Uwagi wstępne
• 2. Podstawy prawne przetwarzania tzw. zwykłych danych osobowych w zatrudnieniu
  • 2.1. Zgoda podmiotu danych
  • 2.2. Wypełnienie obowiązku prawnego ciążącego na podmiocie zatrudniającym jako administratorze danych osobowych
  • 2.3. Umowa, której podmiot danych jest stroną
  • 2.4. Prawnie uzasadniony interes
• 3. Regulacja RODO dotycząca przetwarzania danych szczególnych kategorii
• 4. Podmiot zatrudniający jako administrator danych osobowych
• 5. Podsumowanie

Rozdział V. Systemy elektroniczne związane z zatrudnianiem cudzoziemców

• 1. Uwagi wstępne
• 2. Platforma praca.gov.pl
• 3. Platformy do monitoringu postępowań pobytowych cudzoziemców
  • 3.1. Moduł Obsługi Spraw (MOS) – ogólnokrajowa platforma do generowania wniosków pobytowych
  • 3.2. Platforma inpol.mazowieckie.pl (INPOL)
  • 3.3. Platforma przybysz.duw.pl (Przybysz)
• 4. Inne systemy elektroniczne wspomagające zatrudnianie cudzoziemców
  • 4.1. Podpis zaufany
  • 4.2. Narzędzie „Wyślij pismo ogólne”

Rozdział VI. Nielegalne zatrudnienie cudzoziemców i nielegalne wykonywanie pracy przez cudzoziemca

• 1. Uwagi wstępne
• 2. Pojęcie nielegalnego zatrudnienia cudzoziemca i nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca
  • 2.1. Nielegalne powierzenie pracy w kontekście legalności pobytu, podstawa prawna zatrudnienia
  • 2.2. Dokumenty legalizujące pracę a zgodność warunków zatrudnienia
  • 2.3. Zawarcie umowy w formie pisemnej
  • 2.4. Nielegalne wykonywanie pracy przez cudzoziemca
• 3. Sankcje za popełnienie czynów zabronionych związanych z nieprawidłowościami przy zatrudnieniu cudzoziemców
  • 3.1. Odpowiedzialność wykroczeniowa związana z zatrudnieniem cudzoziemców
  • 3.2. Sankcje za naruszenie przepisów dotyczących zatrudniania cudzoziemców
• 4. Skutki nielegalnego zatrudnienia cudzoziemców
• 5. Skutki nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca

Rozdział VII. Kontrole legalności zatrudnienia cudzoziemców

• 1. Uwagi wstępne
• 2. Przyczyny i tryby przeprowadzania kontroli
  • 2.1. Tryby przeprowadzania kontroli
  • 2.2. Zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia kontroli
  • 2.3. Wyjątki od obowiązku zawiadomienia
• 3. Organy kontrolne i ich uprawnienia
• 4. Zakończenie kontroli
  • 4.1. Protokół kontroli
  • 4.2. Dokumentowanie braku nieprawidłowości – notatka służbowa lub urzędowa
  • 4.3. Prawo do zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu kontroli
    • 4.3.1. Forma i treść zastrzeżeń
    • 4.3.2. Działania pokontrolne po rozpoznaniu zastrzeżeń
• 5. Postępowanie pokontrolne
  • 5.1. Wystąpienie Państwowej Inspekcji Pracy
  • 5.2. Postępowanie mandatowe
  • 5.3. Wniosek o ukaranie i wyrok nakazowy w sprawach o wykroczenia związane z zatrudnianiem cudzoziemców
    • 5.3.1. Wniosek o ukaranie za przekroczenie przepisów legalizacyjnych
    • 5.3.2. Wyrok nakazowy
    • 5.3.3. Sprzeciw od wyroku nakazowego
  • 5.4. Zarys postępowania sądowego w sprawach cudzoziemskich o wykroczenia
    • 5.4.1. Zasady postępowania sądowego
    • 5.4.2. Dowody w postępowaniu wykroczeniowym w zakresie spraw cudzoziemskich

Rozdział VIII. Aspekty podatkowe zatrudniania cudzoziemców

• 1. Uwagi wstępne
• 2. Zasady opodatkowania dochodu pracownika i zleceniobiorcy – cudzoziemca
  • 2.1. Rezydencja podatkowa – nieograniczony obowiązek podatkowy
  • 2.2. Ograniczony obowiązek podatkowy
  • 2.3. Kiedy powstaje rezydencja podatkowa, czyli nieograniczony obowiązek podatkowy
  • 2.4. Stosowanie PDOFizU a stosowanie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
  • 2.5. Potwierdzenie rezydencji podatkowej w kontekście PDOFizU
  • 2.6. Weryfikacja rezydencji przez płatnika PIT
  • 2.7. Certyfikat rezydencji
  • 2.8. Opodatkowanie umowy o pracę i cywilnoprawnej wykonywanej w Polsce
  • 2.9. Opodatkowanie cudzoziemców-nierezydentów pracujących za granicą dla polskich podmiotów
  • 2.10. Obliczanie zaliczek na podatki i inne obowiązki płatnika – wybrane zagadnienia
  • 2.11. Roczne informacje i deklaracje przygotowywane przez płatnika; właściwość organów podatkowych dla cudzoziemców
  • 2.12. Obowiązki polskich przedsiębiorców względem polskiego fiskusa – zasady
  • 2.13. Odpowiedzialność płatnika
• 3. Podwójne opodatkowanie dochodów z tytułu stosunku pracy i jego unikanie
  • 3.1. Istota podwójnego opodatkowania dochodów ze stosunku pracy
  • 3.2. Typowe przyczyny występowania podwójnego opodatkowania
  • 3.3. Mechanizmy unikania podwójnego opodatkowania
    • 3.3.1. Metoda wyłączenia z progresją
    • 3.3.2. Metoda proporcjonalnego odliczenia (zaliczenia)
    • 3.3.3. Unikanie i rozwiązywanie sytuacji podwójnego opodatkowania
    • 3.3.4. Stosowanie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania
• 4. Zwolnienie przychodów pracownika uzyskanych z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz skutki dla pracodawcy w ramach przepisów podatkowych
  • 4.1. Pojęcie nielegalnego zatrudniania w ramach przepisów podatkowych
  • 4.2. Sankcjonowanie zatrudnienia nielegalnego i przychodów nieujawnionych
  • 4.3. Zwolnienie z odpowiedzialności dla pracownika w przepisach podatkowych w przypadku nielegalnego zatrudnienia
  • 4.4. Uzasadnienie wprowadzenia zwolnienia z odpowiedzialności dla pracownika w przepisach podatkowych w przypadku nielegalnego zatrudnienia
  • 4.5. Sankcje w związku z nielegalnym zatrudnieniem i przychodami nieujawnionymi w ramach przepisów podatkowych