Otwarte licencje. Aspekty prawne i praktyczne użytkowania otwartych treści i oprogramowania

O Autorach

Wykaz skrótów

Wprowadzenie

Rozdział I. Open source w świetle prawa polskiego

• 1. Pojęcie utworu w kontekście oprogramowania open source
  • 1.1. Utwór jako przedmiot ochrony prawnoautorskiej – uwagi ogólne
  • 1.2. Program komputerowy jako szczególna kategoria utworu
• 2. Treść prawa autorskiego
  • 2.1. Dualizm prawa autorskiego
  • 2.2. Autorskie prawa osobiste
  • 2.3. Autorskie prawa majątkowe
• 3. Licencje open source jako umowy licencyjne – konstrukcja cywilnoprawna
  • 3.1. Uwagi ogólne
  • 3.2. Bare license approach
  • 3.3. Contract approach
• 4. Dozwolony użytek programów komputerowych a licencje open source
  • 4.1. Dozwolony użytek – uwagi ogólne
  • 4.2. Dozwolony użytek i inne formy ograniczenia autorskich praw majątkowych do programu komputerowego
    • 4.2.1. Uwagi ogólne
    • 4.2.2. Uprawnienia legalnego użytkownika (art. 75 ust. 1 PrAut)
    • 4.2.3. Kopia zapasowa (art. 75 ust. 2 pkt 1 PrAut)
    • 4.2.4. Obserwowanie, badanie i testowanie (reverse engineering) (art. 75 ust. 2 pkt 2 PrAut)
    • 4.2.5. Dekompilacja (art. 75 ust. 2 pkt 3 PrAut)
  • 4.3. Podsumowanie – dozwolony użytek vs. licencje open source
• 5. Zawarcie umowy licencyjnej w modelu open source w świetle polskiego prawa cywilnego
• 6. Licencje open source jako wzorce umowne (umowy adhezyjne)
  • 6.1. Kwalifikacja licencji open source jako wzorców umownych
  • 6.2. Wymóg doręczenia wzorca umownego w przypadku licencji open source
  • 6.3. Pierwszeństwo postanowień indywidualnie wynegocjowanych
  • 6.4. Zasada jednoznaczności i transparentności wzorca umownego

Rozdział II. Licencje open source a Kodeks cywilny

• 1. Charakter prawny licencji open source jako umowy
• 2. Zastosowanie przepisów KC do licencji open source
• 3. Sądowe konsekwencje naruszenia licencji
• 4. Wyzwania przy wdrażaniu oprogramowania open source w projektach komercyjnych i instytucjonalnych
• 5. Licencje open source a ochrona konsumenta

Rozdział III. Zasady licencji GNU GPL i rodziny copyleft

• 1. Historia GNU GPL i Free Software Foundation
  • 1.1. Uwagi wprowadzające
  • 1.2. Rozwój oprogramowania open source przed 1983 r.
  • 1.3. Rozwój oprogramowania w ramach Free Software Foundation
  • 1.4. Open Source Initiative
  • 1.5. Historia ruchu open source po 1998 r.
• 2. Definicja oprogramowania open source. Pochodzenie i znaczenie GNU GPL
  • 2.1. Definicja oprogramowania open source
    • 2.1.1. Free Software Foundation i pojęcie „wolnego oprogramowania”
    • 2.1.2. Open Source Initiative i pojęcie „otwartego oprogramowania”
    • 2.1.3. FOSS/FLOSS
  • 2.2. GNU General Public License
    • 2.2.1. Uwagi wprowadzające
    • 2.2.2. Wolne oprogramowanie według GNU GPL
    • 2.2.3. Wersje licencji GNU GPLv1, GNU GPLv2 vs. GNU GPLv3 a kompatybilność licencji
    • 2.2.4. GNU GPLv2 a GPLv3
    • 2.2.5. Obowiązki twórcy programu komputerowego wynikające z GNU GPL
    • 2.2.6. Odpłatność
    • 2.2.7. Gwarancja i zakres odpowiedzialności twórcy
    • 2.2.8. Rękojmia
    • 2.2.9. Gwarancja jakości
    • 2.2.10. Prawo właściwe
• 3. Projekt GNU i licencje

Rozdział IV. Copyleft i licencje permisywne – podział i przykłady

• 1. Podział licencji open source
• 2. Działanie mechanizmu copyleft
  • 2.1. Mechanizm podwójnego licencjonowania
  • 2.2. GNU GPLv3 jako przykład licencji copyleft z regulacją silnego copyleft
  • 2.3. Copyleft a prawo konkurencji
  • 2.4. GNU Affero General Public License
  • 2.5. GNU Lesser General Public License
  • 2.6. „Słaby” copyleft
  • 2.7. Rekomendacje Free Software Foundation co do wyboru licencji
  • 2.8. Podsumowanie
• 3. Licencje permisywne (non-copyleft)
  • 3.1. Licencja MIT (licencja Expat)
  • 3.2. Licencja Apache 2.0

Rozdział V. Twórca – prawa, obowiązki, odpowiedzialność

• 1. Autor a licencjodawca – moment utraty kontroli przez twórcę
• 2. Klauzule wyłączenia odpowiedzialności (as is, no warranty)
• 3. Odpowiedzialność za szkody spowodowane przez kod open source
• 4. Nowe ramy odpowiedzialności w prawie unijnym
  • 4.1. Dyrektywa 2024/2853 w sprawie odpowiedzialności za produkty wadliwe
  • 4.2. Rozporządzenie 2024/2847 – Cyber Resilience Act
  • 4.3. Dyrektywa NIS2 (2022/2555) a bezpieczeństwo łańcucha dostaw oprogramowania open source

Rozdział VI. Uprawnienia użytkownika licencji open source

• 1. Charakter uprawnień użytkownika. Modyfikacja, forkowanie, redystrybucja – opis i zakres
  • 1.1. Open source z perspektywy prawa i użytkownika
  • 1.2. Zakres uprawnień użytkownika
  • 1.3. Dystrybucja i redystrybucja
  • 1.4. Modyfikacja i forkowanie
• 2. Przestrzeganie obowiązków licencyjnych przez użytkownika
  • 2.1. Uwagi wstępne
  • 2.2. Treść warunków licencyjnych
• 3. Komercyjne wykorzystanie i modele biznesowe open source
  • 3.1. Uwagi wstępne
  • 3.2. Modele
  • 3.3. Dual licensing vs. open core
    • 3.3.1. Dual licensing
    • 3.3.2. Open core
    • 3.3.3. Dual licensing vs. open core – zestawienie

Rozdział VII. Rozwój sztucznej inteligencji a open source

• 1. Uwagi wprowadzające
• 2. Systemy sztucznej inteligencji
• 3. Sztuczna inteligencja w świetle open source
  • 3.1. Zjawisko open washing
  • 3.2. Przykłady licencji open weight
    • 3.2.1. Llama 2
    • 3.2.2. Model Falcon
    • 3.2.3. Model Mistral
  • 3.3. Próby wypracowania standardu licencyjnego
    • 3.3.1. Licencje OpenRAIL
    • 3.3.2. Licencja Open Model, Data and Weights
  • 3.4. Open source vs. AI Act

Rozdział VIII. Licencje Creative Commons i ich zastosowanie

• 1. Uwagi wprowadzające
  • 1.1. Powiązanie Creative Commons i licencji open source
  • 1.2. Rozwój CC
• 2. Struktura licencji CC
  • 2.1. Modułowość licencji CC
  • 2.2. Postanowienia wspólne licencji CC
    • 2.2.1. Sposób zawarcia umowy licencyjnej
    • 2.2.2. Zakres licencji
    • 2.2.3. Brak prawa do sublicencjonowania
    • 2.2.4. Nieodwołalność licencji CC
    • 2.2.5. Prawa osobiste
    • 2.2.6. Brak gwarancji, klauzula as is, wyłączenie odpowiedzialności
    • 2.2.7. Naruszenie licencji
    • 2.2.8. Zakaz modyfikacji licencji CC oraz dual licensing
  • 2.3. Warunki licencji CC
    • 2.3.1. BY (Uznanie autorstwa)
    • 2.3.2. SA (Na tych samych warunkach)
    • 2.3.3. NC (Użycie niekomercyjne)
    • 2.3.4. ND (Bez utworów zależnych)
• 3. Licencje CC
  • 3.1. Licencja CC BY (Uznanie autorstwa)
  • 3.2. Licencja CC BY-SA (Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach)
  • 3.3. Licencja CC BY-NC (Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne)
  • 3.4. Licencja CC BY-ND (Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych)
  • 3.5. Licencja CC BY-NC-SA (Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach)
  • 3.6. Licencja CC BY-NC-ND (Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych)
• 4. Creative Commons Zero (CC0 1.0 Universal)
  • 4.1. Treść oświadczenia
  • 4.2. Problemy prawne na gruncie prawa polskiego
  • 4.3. Ryzyka związane z korzystaniem z CC0
    • 4.3.1. Prawo do wizerunku
    • 4.3.2. Znaki towarowe i patentowe
    • 4.3.3. Ryzyko złożenia oświadczenia CC0 w odniesieniu do cudzego utworu
• 5. Zastosowanie Creative Commons w ekosystemie platform cyfrowych
  • 5.1. Wikipedia
  • 5.2. YouTube

Aneks

• 1. Porównanie licencji open source
• 2. Charakterystyka poszczególnych licencji