Kara umowna. Zabezpieczenie zobowiązania, obliczanie i miarkowanie kary, skutki podatkowe. Komentarz praktyczny

Praktyczne i kompleksowe opracowanie instytucji kary umownej w obrocie cywilnym, gospodarczym, pracowniczym, zamówieniach publicznych, postępowaniu sądowym oraz prawie podatkowym. Autorzy omawiają zarówno konstrukcję prawną kary umownej, przesłanki jej dochodzenia i miarkowania, jak również najczęstsze problemy kontraktowe i procesowe występujące w praktyce.

Celem książki jest ułatwienie prawidłowego formułowania, dochodzenia, kwestionowania i miarkowania kar umownych. Opracowanie łączy komentarz praktyczny, aktualne orzecznictwo oraz przykładowe klauzule, dzięki czemu może służyć zarówno przy konstruowaniu umów, jak i w sporach sądowych dotyczących zapłaty kary umownej.

2. wydanie zostało zaktualizowane z uwzględnieniem najnowszego stanu prawnego i orzeczniczego na 2026 r. Publikacja odnosi się m.in. do aktualnych tekstów jednolitych Kodeksu cywilnego, Kodeksu postępowania cywilnego, Prawa zamówień publicznych, ustaw o podatkach dochodowych oraz VAT, a także do zmian i praktyki stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych, podwykonawstwa, waloryzacji wynagrodzenia, potrącenia procesowego oraz podatkowej kwalifikacji kar umownych.

W 2 wydaniu szczególnie rozbudowano i zaktualizowano zagadnienia dotyczące:

• dopuszczalności kary umownej wierzycielskiej, w tym w świetle najnowszego stanowiska Sądu Najwyższego,
• maksymalnej wysokości kary umownej oraz dopuszczalności oznaczania limitów kar,
• kumulacji kar umownych, w tym relacji kary za nienależyte wykonanie zobowiązania do kary za odstąpienie od umowy,
• miarkowania kary umownej, w tym przesłanki rażącego wygórowania, wykonania zobowiązania w znacznej części, przyczynienia się wierzyciela oraz praktyki sądów,
• aktualnej analizy empirycznej orzecznictwa z lat 2021-2026 dotyczącej miarkowania kar,
• kar umownych w zamówieniach publicznych, w szczególności klauzul niedozwolonych z art. 433 PZP, obowiązku określania łącznej maksymalnej wysokości kar umownych oraz kar związanych z podwykonawstwem,
• wpływu zmian w Prawie zamówień publicznych, w tym nowelizacji z 2025 r. oraz aktualnego tekstu jednolitego z 2026 r.,
• procesowych aspektów dochodzenia kar umownych, w tym ciężaru dowodu, zarzutu potrącenia na podstawie art. 203¹ KPC, powództwa wzajemnego i powództwa o ustalenie,
• podatkowych skutków kar umownych, z uwzględnieniem najnowszej linii orzeczniczej NSA dotyczącej możliwości zaliczania niektórych kar umownych do kosztów uzyskania przychodów.

Publikacja zawiera m.in.:

• omówienie konstrukcji kary umownej na gruncie art. 483‒484 KC,
• analizę przesłanek odpowiedzialności dłużnika,
• praktyczne wyjaśnienie zasad miarkowania kary umownej,
• przegląd aktualnego orzecznictwa SN, sądów powszechnych, KIO i NSA,
• omówienie kar umownych w zamówieniach publicznych, umowach deweloperskich, prawie pracy i postępowaniu upadłościowym,
• analizę dochodzenia i obrony przed karą umowną w procesie cywilnym,
• omówienie skutków w PIT, CIT i VAT,
• przykładowe klauzule umowne, w tym dla robót budowlanych, zamówień publicznych, odstąpienia od umowy oraz zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

Publikacja jest przeznaczona przede wszystkim dla adwokatów, radców prawnych, sędziów, aplikantów, prawników obsługujących przedsiębiorców, zamawiających i wykonawców w zamówieniach publicznych, działów prawnych i kontraktowych, a także doradców podatkowych i osób odpowiedzialnych za przygotowywanie oraz negocjowanie umów.