Dekarbonizacja przedsiębiorstwa. Przewodnik po najważniejszych regulacjach prawnych

O Autorach

Wykaz skrótów

Wprowadzenie

Rozdział I. Plan dekarbonizacji przedsiębiorstwa

• 1. Wprowadzenie
• 2. Raportowanie zrównoważonego rozwoju
• 3. Kluczowe wyzwania
  • 3.1. Zagwarantowanie wiarygodności celów
  • 3.2. Integracja i spójność danych
  • 3.3. Analiza wpływów, ryzyk i szans (IRO)
  • 3.4. Ryzyko greenwashingu
  • 3.5. Zasoby i koszty
• 4. Dobre praktyki i rekomendacje
• 5. Cele SBTi
• 6. Plan transformacji klimatycznej
• 7. Przykłady z raportów
• 8. Podsumowanie

Rozdział II. Unijne systemy handlu uprawnieniami do emisji

• 1. Wprowadzenie
• 2. Ekonomiczne uzasadnienie dla funkcjonowania systemów handlu uprawnieniami do emisji
• 3. Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS)
  • 3.1. Zakres systemu EU ETS
    • 3.1.1. Działalności i sektory objęte EU ETS
    • 3.1.2. Gazy cieplarnianie objęte EU ETS
    • 3.1.3. Podmioty objęte EU ETS
  • 3.2. Monitorowanie, weryfikacja i raportowanie emisji
    • 3.2.1. Monitorowanie emisji
    • 3.2.2. Raportowanie i weryfikacja emisji
  • 3.3. Umorzenie uprawnień
  • 3.4. Kształtowanie się ceny uprawnień
  • 3.5. EU ETS dla transportu morskiego i lotniczego
• 4. Unijny system handlu uprawnieniami do emisji dla sektora budownictwa, transportu drogowego i innych sektorów (EU ETS 2)
  • 4.1. Zakres systemu EU ETS 2
    • 4.1.1. Sektory objęte EU ETS 2
    • 4.1.2. Podmioty objęte EU ETS 2
    • 4.1.3. Paliwa objęte EU ETS 2
  • 4.2. Monitorowanie, weryfikacja i raportowanie emisji
    • 4.2.1. Monitorowanie emisji
    • 4.2.2. Raportowanie i weryfikacja emisji
  • 4.3. Umorzenie uprawnień
  • 4.4. Kształtowanie się ceny uprawnień
• 5. Podsumowanie

Rozdział III. Dekarbonizacja handlu międzynarodowego w ramach mechanizmu CBAM

• 1. Wprowadzenie
• 2. Podstawowe pojęcia
• 3. Podmioty i towary objęte CBAM
  • 3.1. Pochodzenie towarów, które będą objęte CBAM
  • 3.2. Podmioty objęte CBAM
• 4. Obowiązki w okresie przejściowym
• 5. Obowiązki po okresie przejściowym
• 6. Składanie deklaracji CBAM
• 7. Ustalanie poziomu emisji
• 8. Weryfikacja poziomów emisji
• 9. Obowiązek rozliczenia emisji
• 10. Sposób pozyskania certyfikatów CBAM
• 11. Umorzenie certyfikatów CBAM a bezpłatne przydziały w systemie EU ETS
• 12. Sankcje
• 13. CBAM a eksport
• 14. Raport Draghiego i Omnibus I
• 15. Terminy wejścia w życie poszczególnych obowiązków związanych z CBAM
• 16. Podsumowanie

Rozdział IV. Obniżenie emisji w przedsiębiorstwie przy wykorzystaniu wybranych instrumentów prawa energetycznego

• 1. Wprowadzenie
• 2. Raportowanie emisji pośrednich Scope 2 na bazie GHG Protocol
• 3. Gwarancje pochodzenia energii elektrycznej
  • 3.1. Uwagi ogólne
  • 3.2. Prawo UE
  • 3.3. Prawo polskie
  • 3.4. Zakup gwarancji pochodzenia z perspektywy wymogów raportowania zrównoważonego rozwoju
• 4. Kontrakty typu power purchase agreement (PPA)
  • 4.1. Uwagi ogólne
  • 4.2. Umowy PPA w prawie unijnym
  • 4.3. PPA w prawie polskim
  • 4.4. Charakterystyka umów cPPA
  • 4.5. Umowy PPA fizyczne
  • 4.6. Umowy PPA on-site
  • 4.7. Umowy PPA off-site
  • 4.8. Linia bezpośrednia
  • 4.9. Umowy fizyczne PPA hybrydowe
  • 4.10. Umowy cPPA wirtualne
  • 4.11. Umowy cPPA multibuyer/multiseller
  • 4.12. Formuły rozliczeń w ramach cPPA
• 5. Obowiązki informacyjne związane z umowami cPPA
• 6. Wybrane elementy procesu zawierania umowy cPPA
  • 6.1. Kryterium dodatkowości
• 7. Podsumowanie

Rozdział V. Zasady ustalania cen na rynkach energii elektrycznej UE i ich związek z dekarbonizacją systemu energetycznego

• 1. Podstawowe zasady ustalania cen na rynkach
• 2. Krótkoterminowy rynek hurtowy
• 3. Rynek długoterminowy
• 4. Ceny dla odbiorców detalicznych
• 5. Podsumowanie

Rozdział VI. Obowiązki w zakresie efektywności energetycznej a proces dekarbonizacji

• 1. Wprowadzenie
• 2. Obowiązek uzyskania oszczędności energii w ramach systemu efektywności energetycznej (tzw. obowiązek proefektywnościowy)
  • 2.1. Podmioty zobowiązane i inne podmioty realizujące przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej
    • 2.1.1. Podmioty zobowiązane
      • 2.1.1.1. Przedsiębiorstwa energetyczne
      • 2.1.1.2. Odbiorcy końcowi
      • 2.1.1.3. Towarowe domy maklerskie lub domy maklerskie
      • 2.1.1.4. Podmioty paliwowe
    • 2.1.2. Inne podmioty realizujące przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej
  • 2.2. Zakres obowiązku uzyskania oszczędności energii w ramach systemu efektywności energetycznej
    • 2.2.1. Zrealizowanie przedsięwzięcia u odbiorcy końcowego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 EfektywEnergU
    • 2.2.2. Uzyskanie i przedstawienie do umorzenia świadectwa efektywności energetycznej
      • 2.2.2.1. Wydanie świadectwa efektywności energetycznej w związku z realizacją przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej
        • 2.2.2.1.1. Strony postępowania w przedmiocie wydanie świadectwa efektywności energetycznej
        • 2.2.2.1.2. Wniosek o wydanie świadectwa efektywności energetycznej
        • 2.2.2.1.3. Wydanie świadectwa efektywności energetycznej
        • 2.2.2.1.4. Treść świadectwa efektywności energetycznej
        • 2.2.2.1.5. Sporządzenie audytu efektywności energetycznej i korekta wartości świadectwa efektywności energetycznej po zakończeniu realizacji przedsięwzięcia
        • 2.2.2.1.6. Zawiadomienie Prezesa URE o zrealizowaniu przedsięwzięcia i aktualizacja praw majątkowych wynikających ze świadectwa efektywności energetycznej
      • 2.2.2.2. Prawa majątkowe wynikające ze świadectw efektywności energetycznej
      • 2.2.2.3. Umorzenie świadectwa efektywności energetycznej
    • 2.2.3. Zrealizowanie przedsięwzięcia w ramach programów bezzwrotnych dofinansowań
      • 2.2.3.1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy wsparcia w ramach programów bezzwrotnych dofinansowań
      • 2.2.3.2. Sposób obliczania uzyskanej oszczędności energii i wysokość wsparcia
    • 2.2.4. Uiszczenie opłaty zastępczej
      • 2.2.4.1. Warunki i zakres obowiązku uzyskania oszczędności energii w ramach systemu efektywności energetycznej realizowanego poprzez uiszczenie opłaty zastępczej
      • 2.2.4.2. Wysokość opłaty zastępczej
  • 2.3. Wysokość obowiązku proefektywnościowego
  • 2.4. Przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej
  • 2.5. Audyt efektywności energetycznej
    • 2.5.1. Cel i rodzaje audytów efektywności energetycznej
    • 2.5.2. Zakres przedmiotowy audytu efektywności energetycznej
    • 2.5.3. Kryteria kwalifikacyjne audytora audytu efektywności energetycznej
    • 2.5.4. Wyrywkowa weryfikacja audytu efektywności energetycznej
  • 2.6. Rozliczenie obowiązku uzyskania oszczędności energii w ramach systemu efektywności energetycznej
    • 2.6.1. Sposób rozliczenia obowiązku uzyskania oszczędności energii w ramach systemu efektywności energetycznej
    • 2.6.2. Termin rozliczenia obowiązku uzyskania oszczędności energii w ramach systemu efektywności energetycznej
  • 2.7. Sankcje
    • 2.7.1. Przesłanki wymierzenia kary i wysokość sankcji związanych z realizacją obowiązku proefektywnościowego
    • 2.7.2. Postępowanie w przedmiocie nałożenia sankcji
• 3. Obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego przedsiębiorstwa
  • 3.1. Cel audytu energetycznego przedsiębiorstwa
  • 3.2. Zakres podmiotowy audytu energetycznego przedsiębiorstwa
  • 3.3. Kryteria kwalifikacyjne audytora audytu energetycznego przedsiębiorstwa
  • 3.4. Termin, wymogi i zakres przedmiotowy audytu energetycznego przedsiębiorstwa
  • 3.5. Zawiadomienie Prezesa URE o przeprowadzonym audycie energetycznym przedsiębiorstwa
  • 3.6. Inne obowiązki związane z przeprowadzeniem audytu energetycznego przedsiębiorstwa
  • 3.7. Sankcje za niewywiązanie się z obowiązku przeprowadzenia audytu energetycznego
• 4. Podsumowanie

Rozdział VII. Prawne aspekty redukcji emisji w sektorze transportu

• 1. Wprowadzenie
• 2. Transport drogowy
  • 2.1. Rozporządzenie 2023/851 – 100% redukcji poziomu emisji dla nowych samochodów od 2035 r.
  • 2.2. Rozporządzenie 2024/1257 – nowa norma emisji Euro 7
  • 2.3. Rozporządzenie 2023/1804 – AFIR
  • 2.4. Dyrektywa 2024/1275 (EPBD) – wymogi dla budynków w zakresie infrastruktury na potrzeby zrównoważonej mobilności
  • 2.5. Plany zrównoważonej mobilności miejskiej oraz Strefy Czystego Transportu
• 3. Transport morski. Rozporządzenie 2023/1805 – FuelEU Maritime
  • 3.1. Zakres stosowania
  • 3.2. Podstawowe pojęcia
    • 3.2.1. Port zawinięcia
    • 3.2.2. Przedsiębiorstwo
    • 3.2.3. Zasilanie energią elektryczną z lądu
    • 3.2.4. Dokument zgodności FuelEU i okres sprawozdawczy
  • 3.3. Wymogi dotyczące zużycia energii na statku
• 4. Transport lotniczy
  • 4.1. Rozporządzenie 2023/2405 – RefuelEU Aviation
    • 4.1.1. Zakres stosowania
    • 4.1.2. Podstawowe pojęcia
      • 4.1.2.1. Unijny port lotniczy
      • 4.1.2.2. Operator statku powietrznego
      • 4.1.2.3. Zrównoważone paliwa lotnicze („SAF”)
      • 4.1.2.4. Biopaliwa lotnicze
      • 4.1.2.5. Wodór dla lotnictwa
    • 4.1.3. Obowiązki dostawców paliw lotniczych
    • 4.1.4. Obowiązki operatorów statków powietrznych
    • 4.1.5. Obowiązki organów zarządzających unijnymi portami lotniczymi
  • 4.2. Promowanie dostaw wodoru i energii elektrycznej w unijnych portach lotniczych
  • 4.3. Obowiązki sprawozdawcze
• 5. Podsumowanie

Rozdział VIII. Aspekty prawne dekarbonizacji budynków

• 1. Wprowadzenie
  • 1.1. Znaczenie budynków dla celów klimatycznych
  • 1.2. Wyzwania dekarbonizacji sektora budynków
  • 1.3. Kontekst europejski i międzynarodowy
• 2. Najważniejsze strategie i inicjatywy UE wspierające dekarbonizację budynków
  • 2.1. Pakiet Fit for 55
  • 2.2. Europejski Zielony Ład i Fala renowacji jako filary dekarbonizacji budynków
  • 2.3. Nowy Europejski Bauhaus – estetyka, inkluzywność i zrównoważenie jako komponent transformacji budynków
• 3. Dyrektywa EPBD jako fundament dekarbonizacji budownictwa
  • 3.1. Historyczny kontekst i ewolucja EPBD
  • 3.2. Kluczowe definicje w dyrektywie EPBD
    • 3.2.1. Budynek bezemisyjny a budynek o niemal zerowym zużyciu energii (NZEB)
    • 3.2.2. Gruntowna renowacja a stopniowa gruntowna renowacja, a ważniejsza renowacja
    • 3.2.3. Operacyjne emisje gazów cieplarnianych a emisje gazów cieplarnianych w całym cyklu życia
  • 3.3. Wymagania stawiane nowym budynkom
  • 3.4. Normy minimalne dla budynków istniejących (MEPS)
  • 3.5. Obliczanie śladu węglowego budynków (GWP)
  • 3.6. Wykorzystanie OZE i eliminacja paliw kopalnych
  • 3.7. Systemy techniczne i infrastruktura ładowania w budynkach
  • 3.8. Świadectwa charakterystyki energetycznej – klasyfikacja i obowiązki
  • 3.9. Przeglądy i monitoring systemów ogrzewania, wentylacji, klimatyzacji
  • 3.10. Cyfrowe narzędzia, paszporty i „inteligentne” budynki
  • 3.11. Krajowy Plan Renowacji Budynków – strategia i finansowanie
  • 3.12. Implementacja dyrektywy w polskim prawodawstwie
  • 3.13. Podsumowanie
• 4. Inne unijne i polskie akty prawne
  • 4.1. Dyrektywa RED III
  • 4.2. Dyrektywa 2023/1791
  • 4.3. Propozycje zmian w dyrektywie o opodatkowaniu energii (ETD)
  • 4.4. Taksonomia
  • 4.5. Podsumowanie
• 5. Dekarbonizacja budynków – podsumowanie

Rozdział IX. Budowa zielonego przemysłu w UE ze szczególnym uwzględnieniem roli surowców krytycznych

• 1. Wprowadzenie
• 2. Różnorodne akty prawne wspierające rozwój zielonego przemysłu na rynku wewnętrznym UE
• 3. Czym są „surowce krytyczne”?
• 4. Wsparcie podaży surowców krytycznych w całym łańcuchu wartości
• 5. Problematyka „zrównoważoności” surowców krytycznych i minimalizacja ich negatywnego wpływu na środowisko i prawa człowieka
• 6. Net Zero Act, czyli rozporządzenie 2024/1735
• 7. Polskie przepisy dotyczące surowców krytycznych
• 8. Podsumowanie

Rozdział X. Finansowanie zielonej transformacji

• 1. Wprowadzenie
• 2. Kwalifikacja inwestycji do finansowania zrównoważonego
• 3. Finansowanie publiczne
  • 3.1. Fundusze pochodzące z systemu handlu uprawnieniami do emisji
    • 3.1.1. Fundusz Modernizacyjny
    • 3.1.2. Fundusz Innowacyjny
  • 3.2. Fundusz Sprawiedliwej Transformacji
  • 3.3. Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS)
  • 3.4. Horizon Europe
  • 3.5. Fundusz Odporności i Krajowy Plan Odbudowy
• 4. Rola banków rozwoju
• 5. Finansowanie prywatne
  • 5.1. Zielone obligacje
  • 5.2. Kredyty sustainability-linked
  • 5.3. Fundusze inwestycyjne
• 6. Podsumowanie