Opis książki
Opis pełny
Od dnia 1.7.2026 r., na skutek wejście w życie nowelizacji ustawy o finansach publicznych z 4.12.2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1844), każda jednostka sektora finansów publicznych jest zobowiązania do zamieszczania w Centralnym Rejestrze Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP) informacji o zawartych umowach z zakresu zamówień publicznych. Rejestr ten będzie prowadzony w ogólnodostępnym centralnym systemie teleinformatycznym. Kwestie techniczne związane z zakładaniem kont i publikowaniem umów zawiera rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (Dz.U. 2026 r. poz. 440).
W Państwa ręce oddajemy kompendium wiedzy o CRU, które jest praktycznym narzędziem pracy dla kierowników JSFP oraz osób odpowiedzialnych za wprowadzanie danych do systemu.
W publikacji znajduje się:
- praktyczny komentarz do art. 34a ustawy o finansach publicznych i rozporządzenia w sprawie Centralnego Rejestru Umów – w formie zagadnień problemowych dla praktyków,
- wzorcowe regulaminy wewnętrzne wdrażające obowiązki związane z prowadzeniem CRU,
- opis obsługi technicznej w zakresie zakładania kont oraz publikowania umów w systemie teleinformatycznym,
- omówienie wszystkich sekcji (formularzy online) ze wskazaniem jakie dane powinny być w nich ujęte,
- opis schematu działania w przypadku problemów technicznych z systemem,
- zasady wprowadzania umów do CRU,
- ponad 100 przykładów operacji finansowych i umów pozwalającą na ustalenie czy dana operacja lub umowa powinna być ujęta w CRU (z możliwością wyszukiwania alfabetycznego).
W książce znajdziecie Państwo także odpowiedzi m.in. na następujące pytania:
- które jednostki finansów publicznych są zobowiązane do wprowadzania umów do CRU,
- w jaki sposób ustalić czy dana umowa spełnia definicję umowy o zamówienie publiczne,
- czy wszystkie umowy podlegają rejestracji w CRU,
- w jaki sposób założyć konto w systemie CRU,
- jak przypisać role użytkownikom CRU,
- w jaki sposób rejestrować umowy zawarte w formie dokumentowej,
- czy rejestracji podlegają faktury VAT,
- które dane z umowy powinny zostać wprowadzone do systemu,
- co, jeśli umowa nie zawiera wszystkich danych wymaganych w CRU,
- czy należy aktualizować dane o zawartej w umowie,
- jakie wyłączenia z obowiązku rejestracji umów w CRU przewidział ustawodawca,
- jakie konsekwencje można ponieść w przypadku niewprowadzenia umowy do CRU,
- jaki wpływ będzie miało udostępnianie umów w CRU na obowiązek ich udostępniania na wniosek,
- czy udostępnianie danych w CRU może naruszać przepisy RODO,
- w jaki sposób zbudować procedury kontroli zarządczej, aby skutecznie wykonać obowiązki związane z CRU.
Książka skierowana jest przede wszystkim do:
- kierowników jednostek sektora finansów publicznych,
- kierowników komórek organizacyjnych jsfp,
- głównych księgowych,
- skarbników,
- sekretarzy gmin, powiatów i województw,
- pracowników komórek zamówień publicznych, którzy zarządzają i uczestniczą w procesach związanych z zawieraniem umów o zamówienia publiczne,
- audytorów i kontrolerów weryfikujących prawidłowość realizacji procesu rejestracji umów w CRU,
- obywateli chcących uzyskać dostęp do umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych.
Producentem produktu jest: Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa, [email protected], tel. +48 22 311 22 22. Powyższe dane kontaktowe służą konsumentom do składania skarg oraz informowania o problemach związanych z bezpieczeństwem produktu.
Spis treści
O autorach
Wykaz skrótów
Wstęp
Rozdział I. Podmioty zobowiązane do udostępniania umów w Centralnym Rejestrze Umów
- 1. Ogólne wyszczególnienie jednostek zobowiązanych do prowadzenia CRU
- 2. Organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały
- 3. Jednostki samorządu terytorialnego i ich związki
- 4. Związki metropolitalne
- 5. Jednostki budżetowe
- 6. Samorządowe zakłady budżetowe
- 7. Agencje wykonawcze
- 8. Instytucje gospodarki budżetowej
- 9. Państwowe fundusze celowe
- 10. Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa KRUS
- 11. Narodowy Fundusz Zdrowia
- 12. Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej
- 13. Uczelnie publiczne
- 14. Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne
- 15. Państwowe i samorządowe instytucje kultury
- 16. Inne państwowe lub samorządowe osoby prawne
- 17. Bankowy Fundusz Gwarancyjny
- 18. Wyłączenia podmiotowe z obowiązku publikacji umów w Centralnym Rejestrze Umów
- 19. Pytania i odpowiedzi
- 19.1. Szkoła publiczna
- 19.2. Szkoła niepubliczna
- 19.3. Biblioteka gminna będąca IK
- 19.4. Ochotnicza Straż Pożarna
- 19.5. Policja
- 19.6. Jednostki organizacyjne Lasów Państwowych
- 19.7. Wojewódzki ośrodek ruchu drogowego
- 19.8. Parki narodowe
- 19.9. Prokuratura rejonowa
- 19.10. Wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej
- 19.11. Spółka komunalna
- 19.12. Spółdzielnia socjalna
- 19.13. Powiatowe inspektoraty weterynaryjne oraz inne inspektoraty administracji zespolonej
- 19.14. Obowiązek udostępniania informacji publicznej przez podmioty inne niż JSFP
- 19.15. Spółka Skarbu Państwa
- 19.16. Uczniowski Klub Sportowy
- 19.17. Organ a jednostka budżetowa
- 19.18. Centra Usług Wspólnych
Rozdział II. Proces rejestracji umów w Centralnym Rejestrze Umów jako element kontroli zarządczej
- 1. Definicja kontroli zarządczej
- 2. Standardy kontroli zarządczej
- 2.1. Wzmocnienie kompetencji i wiedzy kadry kierowniczej
- 2.2. Odpowiednia kadra jednostki
- 2.3. Odpowiednia struktura organizacyjna
- 2.4. Planowanie działalności
- 2.5. Zarządzanie ryzykiem
- 2.6. Wprowadzenie odpowiednich mechanizmów
- 2.7. Obieg informacji
- 2.8. Ocena i monitorowanie systemu kontroli zarządczej
- 2.9. Odpowiedzialność za kontrolę zarządczą
- 3. Wdrożenie Centralnego Rejestru Umów w ramach budowy systemu kontroli zarządczej
- 3.1. Rekomendowane wymagania techniczne
- 3.2. Dostęp do systemu i uwierzytelnianie
- 3.3. Zarządzanie użytkownikami i uprawnieniami
- 3.4. Wprowadzanie i aktualizacja danych
- 3.5. Integracja z systemami dziedzinowymi
- 3.6. Bezpieczeństwo i zgodność z przepisami
- 3.7. Pierwsze wdrożenie systemu
- 3.7.1. Podział obowiązków i odpowiedzialności
- 3.7.2. Analiza obiegu umów w jednostce
- 3.7.3. Utworzenie wewnętrznego procesu zgłaszania umów
- 3.7.4. Opracowanie katalogu umów podlegających wpisowi
- 3.7.5. Przygotowanie zasad ochrony danych osobowych
- 3.7.6. Nadanie dostępów do systemu
- 3.7.7. Wykonanie wpisów testowych
- 3.7.8. Szkolenie pracowników
- 3.7.9. Zapewnienie dokumentowania mechanizmów kontroli zarządczej
- 3.7.10. Pierwszy okres funkcjonowania – okres stabilizacji
- 3.8. Korzyści z wdrożenia procedury
- 3.8.1. Zwiększenie transparentności życia publicznego
- 3.8.2. Wzmocnienie kontroli i nadzoru
- 3.8.3. Ograniczenie ryzyka nadużyć i korupcji
- 3.8.4. Usprawnienie zarządzania informacją
- 3.8.5. Wsparcie dla procesów decyzyjnych
- 3.8.6. Rozwój cyfryzacji administracji
- 3.8.7. Możliwość rozwoju modelu Open Data
- 3.8.8. Standaryzacja procesów i danych
- 3.8.9. Wzrost odpowiedzialności w administracji publicznej
- 3.8.10. Podsumowanie
- 3.9. Ryzyka, problemy i wyzwania wdrożeniowe
- 3.9.1. Identyfikacja ryzyka
- 3.9.2. Przeprowadzenie analizy ryzyka i określenie jego poziomu
- 3.9.3. Reakcja na ryzyko
- 3.9.4. Zarządzanie ryzykiem wprowadzenia Centralnego Rejestru Umów
- 3.9.4.1. Brak przygotowania organizacyjnego
- 3.9.4.2. Niedostosowanie systemów informatycznych
- 3.9.4.3. Niedobór kompetencji i szkoleń
- 3.9.4.4. Opór przed zmianą
- 3.9.4.5. Problemy interpretacyjne przepisów
- 3.9.4.6. Konflikt między jawnością a ochroną danych
- 3.9.4.7. Presja czasowa i obowiązki sprawozdawcze
- 3.9.4.8. Koszty wdrożenia
- 4. Pytania i odpowiedzi
- 4.1. Automatyczna publikacja umów z wykorzystaniem wewnętrznych systemów obiegu informacji i dokumentów
- 4.2. Wdrożenie systemu publikowania umów w CRU a zarządzanie ryzykiem
- 4.3. Zakres systemu kontroli zarządczej w zakresie CRU
Rozdział III. Proces zakładania konta w systemie
- 1. Rodzaje kont użytkowników
- 2. Uprawnienia do założenia konta jednostki
- 3. Przygotowanie do rejestracji
- 4. Przygotowanie techniczne
- 4.1. Proces rejestracji – krok po kroku
- 4.1.1. Wejście do systemu
- 4.1.2. Uwierzytelnienie
- 4.1.3. Wybór wniosku
- 4.1.4. Wybór funkcji, w jakiej występujemy
- 4.1.5. Adres e-mail
- 4.1.6. REGON JSFP
- 4.1.7. Dane JSFP
- 4.1.8. Weryfikacja i aktywacja
- 4.2. Proces zakładania konta użytkownika lub nadania uprawnień – krok po kroku
- 4.2.1. Wejście do systemu, adres e-mail
- 4.2.2. REGON JSFP
- 4.2.3. Role
- 4.2.4. Komórka organizacyjna
- 4.2.5. Weryfikacja i aktywacja
- 4.1. Proces rejestracji – krok po kroku
- 5. Pytania i odpowiedzi
- 5.1. Zakres treści upoważnienia reprezentanta kierownika jednostki
- 5.2. Wzór pełnomocnictwa i upoważnienia
- 5.3. Skan dokumentu powołania kierownika jednostki
- 5.4. Wniosek o założenie konta a zaświadczenia z wyborów samorządowych
- 5.5. Dokument załączony do wniosku o założenie konta zawarty w dwóch plikach
- 5.6. Potwierdzenie za zgodność dokumentów dołączanych do wniosku o założenie konta jednostki
- 5.7. Zmiana nazwiska kierownika jednostki po dacie powołania
- 5.8. Dwa imiona kierownika jednostki
- 5.9. Dane osobowe do wpisania w pełnomocnictwie kierownika dla pracownika
- 5.10. Pełnomocnictwo niespełniające wymogów rejestracji
- 5.11. Składanie wniosków przez jednostki podległe gminie
- 5.12. Wniosek o konto – gmina czy urząd obsługujący gminę
- 5.13. Zespół szkół a zakładanie kont
- 5.14. Jednostki budżetowe zobowiązane do zakładania kont w CRU
Rozdział IV. Umowy podlegające publikacji w Centralnym Rejestrze Umów
- 1. Wstępne warunki zakwalifikowania danej umowy do rejestracji w CRU
- 2. Odpłatny charakter umowy
- 3. Zamawiający jako strona umowy
- 4. Wykonawca jako strona umowy
- 5. Przedmiot zamówienia
- 5.1. Roboty budowlane
- 5.2. Dostawy i usługi
- 6. Formy umowy
- 6.1. Forma pisemna
- 6.2. Forma elektroniczna
- 6.3. Forma dokumentowa
- 7. Pytania i odpowiedzi
- 7.1. Umowa zawarta w formie wiadomości e-mail
- 7.2. Umowa ustna udokumentowana fakturą
- 7.3. Zawarcie umowy w formie ustnej, gdy regulamin wewnętrzny wymaga formy pisemnej
- 7.4. Umowa zaakceptowana przez wykonawcę poprzez wiadomość e-mail
- 7.5. Umowa podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez zamawiającego i wykonawcę
- 7.6. Umowa podpisana podpisem zaufanym przez zamawiającego i wykonawcę
- 7.7. Wykonanie świadczenia bez potwierdzenia zawarcia umowy
- 7.8. Umowy ramowe i umowy wykonawcze od umów ramowych
- 7.9. Umowa podpisana na rzecz kilku JSFP (zakupy grupowe)
- 7.10. Umowa, od której obie strony odstąpiły przed jej opublikowaniem
- 7.11. Wydatki poniesione z tytułu opłaty parkingowej
- 7.12. Umowy-zlecenia zawarte z nauczycielami przez szkołę podstawową
- 7.13. Informacje o wydatkach poniesionych tytułem opłat sądowych i administracyjnych, mandatów oraz opłat abonamentowych RTV
- 7.14. Wydatki z funduszu socjalnego
- 7.15. Pożyczki z funduszu socjalnego
- 7.16. Rekompensaty wypłacane spółkom kapitałowym w związku z powierzeniem realizacji części zadań publicznych
- 7.17. Opłaty sądowe i administracyjne
- 7.18. Kwoty stanowiące pokrycie przez pracodawcę kosztów noclegu w hotelu pracownika skierowanego w podróż służbową
- 7.19. Umowy o wykorzystanie samochodu prywatnego do celów służbowych
- 7.20. Umowy dotacji ze środków publicznych
- 7.21. Wydatki na szkolenia otwarte, na które JSFP rejestruje swoich pracowników
- 7.22. Umowy kupna nieruchomości ich najmu oraz dzierżawy
- 7.23. Data zawarcia umowy, jeśli zamawiający wysłał zlecenie wykonania usługi pocztą elektroniczną
- 7.24. Umowy zawarte telefonicznie
- 7.25. Ekwiwalenty pieniężne dla strażaków OSP
- 7.26. Wartość umowy w przypadku zamówienia z prawem opcji i wznowienia
- 7.27. Wartość umowy – czy należy ująć VAT
- 7.28. Wartość umowy, gdy zrealizowane wydatki są niższe od kwoty wskazanej w umowie
- 7.29. Brak informacji o wartości umowy
- 7.30. Umowy zawarte przed wejściem w życie obowiązkowego CRU
- 7.31. Informacja w CRU o okresie, na jaki została zawarta umowa
- 7.32. Aktualizacja informacji zawartych w CRU
- 7.33. Informacje w CRU o umowie zawartej z osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej
- 7.34. Wartość umowy zawartej na czas nieoznaczony wpisywana do CRU
- 7.35. Umowy na obsługę bankową, kredyty i pożyczki
- 7.36. Wartość umowy podawana w CRU na obsługę rachunku bankowego
- 7.37. Brak kwalifikacji CRU jako rejestru publicznego
- 7.38. Umowy darowizny, użyczenia, ramowe a obowiązek informacji w CRU
- 7.39. Charakter umowy objętej obowiązkiem informacyjnym w CRU
- 7.40. Usuwanie danych z CRU
- 7.41. Załączniki do umowy
- 7.42. Informacja o zamówieniu w formie dokumentowej w CRU
- 7.43. Umowa-zlecenie z pielęgniarkami i lekarzami
- 7.44. Umowy zawierane w ramach wykonywania działalności kulturalnej
- 7.45. Zastrzeżenie w umowach z zakresu działalności artystycznej
- 7.46. Umowy o prowadzenie rodzinnego domu pomocy
- 7.47. Umowy zawierane przez jednostki pomocy społecznej na wykonywanie pieczy zastępczej
- 7.48. Umowy zawierane przez OPS z osobami fizycznymi zlecające wykonywanie przez nie usług opiekuńczych i asystentów rodziny
- 7.49. Umowy zawierane przez urzędy pracy z przedsiębiorcami na realizację form pomocy
- 7.50. Umowy wynajmu pomieszczeń przez JSFP na rzecz podmiotów zewnętrznych
- 7.51. Umowy na grupowe ubezpieczenia pracownicze i umowy na ubezpieczenia majątkowe JSFP
- 7.52. Umowy zawierane w trybie zamówienia z wolnej ręki w tym zamówienia in-house
- 7.53. Uchwały powierzające spółce realizację zadań własnych JST
Rozdział V. Zasady wprowadzania danych do Centralnego Rejestru Umów
- 1. Zasada wprowadzania umów przez jednostki, których plany finansowe są obciążane danym zobowiązaniem
- 2. Zakres danych wprowadzanych do Centralnego Rejestru Umów
- 3. Ograniczenia ustawowe
- 4. Termin wprowadzenia danych
- 5. Przepisy wykonawcze
- 6. Numer umowy
- 7. Data zawarcia umowy
- 8. Okres, na jaki została zawarta umowa
- 8.1. Umowy zawierane na czas oznaczony
- 8.2. Umowy zawierane na czas nieoznaczony
- 8.3. Sposób oznaczenia okresu, na jaki została zawarta umowa na czas oznaczony
- 8.4. Aktualizacja zapisów w Centralnym Rejestrze Umów w związku ze zmianą okresu, na jaki została zawarta umowa
- 8.5. Zmiana okresu, na jaki została zawarta umowa po jego upływie
- 8.6. Okres, na jaki została zawarta umowa w przypadku prawa opcji i wznowień
- 8.7. Okres, na jaki została zawarta umowa ramowa i wykonawcza
- 9. Oznaczenie stron umowy
- 9.1. Zakres ujawnianych danych
- 9.2. Jednostka samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa jako strony umowy
- 10. Wskazanie przedmiotu umowy
- 11. Wartość umowy
- 12. Wskazanie, czy umowa jest finansowana ze środków z budżetu Unii Europejskiej i innych źródeł
- 13. Status umowy
- 14. Dzień zakończenia obowiązywania umowy
- 15. Podstawa prawna nieudostępnienia informacji o umowie
- 16. Podstawa dokonania aktualizacji informacji zawartych w Centralnym Rejestrze Umów
- 16.1. Aktualizacja numeru umowy
- 16.2. Aktualizacja daty zawarcia umowy
- 16.3. Aktualizacja okresu, na jaki została zawarta umowa
- 16.4. Aktualizacja oznaczenia stron umowy
- 16.5. Zmiana przedmiotu umowy
- 16.6. Aktualizacja wartości umowy
- 16.7. Zmiana w zakresie źródła finansowania
- 16.8. Aktualizacja statusu umowy i dnia zakończenia obowiązywania umowy
- 16.9. Aktualizacja podstawy prawnej nieudostępnienia informacji o umowie
- 17. Pytania i odpowiedzi
- 17.1. Zakres danych wprowadzanych do CRU
- 17.2. Dane fakultatywne
- 17.3. Dane wyłączone z publikacji
- 17.4. Termin publikacji
- 17.5. Ujmowanie aneksów wartościowych do umów w CRU
- 17.6. Ujmowanie aneksów terminowych do umów w CRU
- 17.7. Aktualizacja prawa opcji
- 17.8. Zmiany umów w zakresie nieujętym w CRU
- 17.9. Sposób wskazania wartości umowy
- 17.10. Sposób ujmowania wartości umowy, której stroną nie jest płatnik VAT
- 17.11. Aktualizacja wpisów w CRU w przypadku aneksu terminowego zawartego po terminie realizacji umowy
- 17.12. Sposób wskazania wartości umowy przy cenach jednostkowych
- 17.13. Okres gwarancji a status umowy
- 17.14. Zakończenie umowy przed umówionym terminem a status umowy
- 17.15. Wpływ sporu dotyczącego umowy na publikację w CRU
- 17.16. Obowiązek wskazania dnia zakończenia realizacji umowy zawartej na czas nieoznaczony
Rozdział VI. Ochrona danych osobowych
- 1. Zasady i zakres ochrony danych osobowych
- 2. Pytania i odpowiedzi
- 2.1. Dane osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej, która jest stroną umowy-zlecenia
- 2.2. PESEL i numer dowodu osobistego osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, która jest stroną umowy-zlecenia
- 2.3. Adres zamieszkania osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej
- 2.4. Adres siedziby przedsiębiorcy
Rozdział VII. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o finansach publicznych
- 1. Zagadnienia wstępne
- 2. Odpowiedzialność za naruszenie zasad publikacji umów w Centralnym Rejestrze Umów
- 3. Dyscyplina finansów publicznych – zarys
- 4. Naruszenie art. 34a FinPubU a dyscyplina finansów publicznych
- 5. Odpowiedzialność karna
- 6. Odpowiedzi na pytania
- 6.1. Dyscyplina finansów publicznych a nieopublikowanie umowy lub nieterminowe jej zamieszczenie
- 6.2. Konsekwencje za nieopublikowanie lub nieterminowe opublikowanie umowy w CRU na gruncie ustawy o finansach publicznych
Rozdział VIII. Wzory dokumentów
- 1. Upoważnienia
- 1.1. Upoważnienia do zakładania konta
- 1.2. Upoważnienie do reprezentowania kierownika jednostki w zakresie realizacji obowiązków związanych z Centralnym Rejestrem Umów
- 2. Procedura wewnętrzna prowadzenia Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych
- 3. Regulamin Zamówień Publicznych z uwzględnieniem CRU
Aneks
Pliki do pobrania
Do książki została dołączona karta zdrapka umożliwiająca pobranie materiałów uzupełniających publikację.
Pobierz edytowalne wersje wzorów dokumentów omawianych w publikacji m.in.:
- Wzory upoważnień do zakładania kont i wprowadzania danych do systemu teleinformatycznego(wymagane przepisami).
- Wzorcowy Regulamin zamówień publicznych z uwzględnieniem rejestracji umów w CRU wraz z załącznikami.
- Wzorcowa procedura rejestracji umów w CRU.
- Zarządzenia i Instrukcje w zakresie stosowania CRU w ramach kontroli zarządczej.
Wejdź na stronę repozytorium.beck.pl i wprowadź kod ze zdrapki.
Szczegóły
- Seria: Sektor publiczny w praktyce
- Premiera: 19 czerwca 2026
- Rok wydania: 2026
- Oprawa: Miękka ze skrzydełkami
- Liczba stron: 238
- Wymiary: 165x238 mm
- Waga: 330 g
- ISBN: 978-83-8411-822-1
- EAN: 9788384118221
- Kod serwisu: 0A090700
- Producent: Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o.
- Informacje: Bezpieczeństwo produktu