Rozliczenia związane ze spadkiem. Powołanie do spadku, zachowek, odpowiedzialność za długi spadkowe, dział spadku. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Wzory pism procesowych

Przedmowa

Wykaz skrótów

Wykaz literatury

Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem

Rozdział 1. Artykuł 961 KC – rozrządzenie poszczególnymi przedmiotami jako powołanie do spadku. Reguły interpretacyjne zawarte w art. 961 KC

• 1. Zagadnienia wstępne
• 2. Charakter prawny art. 961 KC
• 3. Wykładnia woli spadkodawcy
• 4. Wątpliwości przy interpretacji woli spadkodawcy
• 5. Zapis windykacyjny w kontekście art. 961 KC
• 6. Pojęcie przedmiotów majątkowych
• 7. Wyczerpywanie przez rozrządzenia testamentowe prawie całego spadku
• 8. Wyczerpanie prawie całego spadku – stosunek wartości majątku rozporządzonego i pozostałego
• 9. Chwila właściwa dla oceny czy dyspozycje wyczerpały prawie cały spadek
• 10. Subiektywna lub obiektywna ocena wartości przedmiotów majątkowych
• 11. Rozbieżność między świadomością spadkodawcy na temat stanu jego majątku a jego rzeczywistym majątkiem
• 12. Stan majątku z chwili sporządzania testamentu czy z chwili otwarcia spadku
• 13. Obliczanie udziałów spadkobierców
• 14. Artykuł 961 KC a dział spadku
• 15. Przegląd orzecznictwa

Rozdział 2. Zachowek

• 1. Charakter prawny zachowku
• 2. Funkcje zachowku
• 3. Krąg osób uprawnionych do zachowku
• 4. Osoby wyłączone z zachowku
• 5. Wysokość zachowku – 1/2 czy 2/3?
  • 5.1. Uwagi wstępne
  • 5.2. Pojęcie trwałej niezdolności do pracy
  • 5.3. Małoletniość
• 6. Modyfikacja roszczenia o zachowek przez sąd
  • 6.1. Nowy przepis art. 9971 KC
  • 6.2. Dotychczasowa regulacja
  • 6.3. Nowa regulacja
  • 6.4. Zastosowanie art. 5 KC do roszczenia o zachowek
  • 6.5. Konsekwencje ustania okoliczności uzasadniających obniżenie wysokości zachowku
• 7. Sytuacje, w których należy się zachowek
• 8. Testament negatywny
• 9. Obliczanie wysokości zachowku
  • 9.1. Uwagi ogólne
  • 9.2. Kontrowersje związane z art. 992 KC
  • 9.3. Obliczanie wartości spadku oraz substratu zachowku
    • 9.3.1. Skład spadku – aktywa
    • 9.3.2. Nieruchomości
    • 9.3.3. Prawa rzeczowe ograniczone
    • 9.3.4. Inne składniki spadku – posiadanie
    • 9.3.5. Wierzytelności
  • 9.4. Skład spadku – pasywa (długi spadkowe)
  • 9.5. Zobowiązania podatkowe
  • 9.6. Stan spadku i ustalenie jego wartości w celu obliczenia zachowku
  • 9.7. Chwila ustalenia cen na potrzeby określenia substratu zachowku
  • 9.8. Doliczenie do spadku darowizn i zapisów windykacyjnych
  • 9.9. Doliczenie do spadku funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej oraz mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej
    • 9.9.1. Zagadnienia ogólne
    • 9.9.2. Doliczanie funduszu założycielskiego
    • 9.9.3. Doliczanie mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej
    • 9.9.4. Ograniczenie w zaliczaniu funduszu założycielskiego i mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej
• 10. Zaliczanie na rzecz należnego zachowku
  • 10.1. Zagadnienia ogólne
  • 10.2. Wartość darowizn i zapisów windykacyjnych przyjęta do rozliczenia
  • 10.3. Świadczenia na rzecz beneficjenta
  • 10.4. Mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej
• 11. Odsetki
• 12. Umowa o zrzeczenie się prawa do zachowku
• 13. Przegląd orzecznictwa

Rozdział 3. Odpowiedzialność za długi spadkowe

• 1. Zagadnienia wstępne
• 2. Pojęcie długu
  • 2.1. Dług a odpowiedzialność
  • 2.2. Pojęcie długów spadkowych
  • 2.3. Rodzaje długów spadkowych
• 3. Odpowiedzialność za długi spadkowe do chwili przyjęcia spadku
  • 3.1. Zagadnienia wstępne
  • 3.2. Czynności w ramach zarządu nad spadkiem dokonane przez spadkobiercę przed odrzuceniem przez niego spadku
  • 3.3. Odpowiedzialność ograniczona do określonej masy majątkowej
  • 3.4. Egzekucja wyłącznie ze spadku – art. 836 KPC
  • 3.5. Odpowiedzialność osobista spadkobiercy
  • 3.6. Odpowiedzialność spadkobiercy ograniczona składem spadku
  • 3.7. Realizacja roszczeń wobec masy spadkowej
  • 3.8. Odrzucenie spadku
  • 3.9. Żądanie uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne
• 4. Odpowiedzialność za długi spadkowe po przyjęciu spadku
  • 4.1. Podstawy odpowiedzialności za długi spadkowe w razie przyjęcia spadku wprost
  • 4.2. Termin na odrzucenie spadku
  • 4.3. Uchylenie się od skutków oświadczenia woli przy fikcji prawnej przyjęcia spadku wprost po upływie terminu
  • 4.4. Zmiana sytuacji spadkobiercy po przyjęciu spadku (po upływie terminu do przyjęcia spadku)
  • 4.5. Odpowiedzialność rzeczowa spadkobiercy
  • 4.6. Odpowiedzialność za długi spadkowe a kwestie majątkowe małżeńskie
  • 4.7. Wnioski
• 5. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
  • 5.1. Podstawy odpowiedzialności za długi spadkowe w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza
  • 5.2. Postępowanie egzekucyjne w przypadku ograniczenia odpowiedzialności (art. 319 KPC)
    • 5.2.1. Ograniczenie odpowiedzialności w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza
    • 5.2.2. Spadek bez aktywów
    • 5.2.3. Powództwo przeciwegzekucyjne w przypadku ograniczenia odpowiedzialności w tytule egzekucyjnym lub wykonawczym
• 6. Odpowiedzialność współspadkobierców. Rozliczenia pomiędzy spadkobiercami
• 7. Spis inwentarza i wykaz inwentarza
  • 7.1. Uwagi ogólne
  • 7.2. Spis inwentarza
    • 7.2.1. Spis inwentarza – uwagi ogólne
    • 7.2.2. Ogłoszenie o wydaniu postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza
    • 7.2.3. Tryb sporządzania spisu inwentarza
  • 7.3. Wykaz inwentarza
    • 7.3.1. Uwagi ogólne
    • 7.3.2. Zawartość wykazu inwentarza
• 8. Jak sporządzić wykaz inwentarza
  • 8.1. Dane dotyczące przedmiotów majątkowych należących do spadku oraz zapisów windykacyjnych z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku
  • 8.2. Dane dotyczące długów spadkowych oraz ich wysokość
  • 8.3. Porównanie wykazu inwentarza do innych podobnych deklaracji związanych ze stanem majątku
  • 8.4. Ogłoszenie o złożeniu wykazu inwentarza
  • 8.5. Udostępnianie wykazu inwentarza
  • 8.6. Skutki niesporządzenia wykazu inwentarza
  • 8.7. Ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy
  • 8.8. Konflikt wykazów inwentarza
  • 8.9. Konflikt między spisem inwentarza a wykazem
• 9. Błędy w spisie i wykazie inwentarza, nierzetelny spis i wykaz inwentarza
  • 9.1. Odpowiedzialność za nierzetelny spis inwentarza i wykaz inwentarza
  • 9.2. Długi niepewne (sporne)
  • 9.3. Wymóg należytej staranności w ustalaniu składu spadku
• 10. Likwidacja majątku spadkowego
• 11. Odpowiedzialność od chwili działu spadku
• 12. Odpowiedzialność za długi spadkowe w szczególnych przypadkach
  • 12.1. Zachowek
  • 12.2. Zapisy zwykłe i polecenia
  • 12.3. Zmniejszenie zapisów i poleceń z tytułu uprawnienia do zachowku
  • 12.4. Odpowiedzialność spadkobiercy, gdy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne
  • 12.5. Odpowiedzialność za „inne obowiązki” – art. 922 § 3 KC
• 12.6. Odpowiedzialność zapisobiercy windykacyjnego za długi spadkowe
  • 12.6.1. Uwagi ogólne
  • 12.6.2. Odpowiedzialność do przyjęcia spadku
  • 12.6.3. Odpowiedzialność od przyjęcia spadku do działu spadku
  • 12.6.4. Przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne – konsekwencje zapisu windykacyjnego
  • 12.6.5. Odpowiedzialność po dziale spadku
  • 12.6.6. Ochrona zapisobiercy windykacyjnego przed nadmierną odpowiedzialnością
• 13. Przegląd orzecznictwa

Rozdział 4. Rozliczenia związane z działem spadku

• 1. Zaliczanie na schedę spadkową
  • 1.1. Uwagi ogólne
  • 1.2. Literatura przedmiotu
  • 1.3. Prymat podziału fizycznego rzeczy
  • 1.4. Umowny dział spadku
    • 1.4.1. Uwagi ogólne
    • 1.4.2. Forma umowy o dział spadku
  • 1.5. Strony umowy o dział spadku
    • 1.5.1. Uwagi ogólne
    • 1.5.2. Treść umowy o dział spadku
    • 1.5.3. Dysproporcja wartości
    • 1.5.4. Umowa o częściowy lub całkowity dział spadku
• 2. Ustalanie składu i wartości spadku (postępowanie sądowe)
  • 2.1. Uwagi ogólne
  • 2.2. Zasada surogacji
  • 2.3. Wartość spadku podlegającego podziałowi
• 3. Nieruchomości rolne
  • 3.1. Uwagi ogólne
  • 3.2. Pojęcie nieruchomości rolnej
  • 3.3. Pojęcie nabycia nieruchomości rolnej
  • 3.4. Ograniczenia w nabywaniu nieruchomości rolnych niemające zastosowania przy dziale spadku
  • 3.5. Osoba bliska – pojęcie i stosunek do kręgu dziedziczenia
  • 3.6. Wyłączenia z obowiązków związanych z nabyciem nieruchomości rolnej
  • 3.7. Prawo nabycia
  • 3.8. Udziały lub akcje spółek będących właścicielami nieruchomości rolnych
• 4. Gospodarstwo rolne
  • 4.1. Uwagi ogólne
  • 4.2. Przeprowadzenie podziału gospodarstwa rolnego
  • 4.3. Artykuł 216 KC
• 5. Inne rozliczenia przy dziale spadku
  • 5.1. Długi w dziale spadku
  • 5.2. Zapisy i inne roszczenia a dział spadku
• 6. Zaliczanie darowizn i zapisów windykacyjnych na schedę spadkową
  • 6.1. Uwagi ogólne
  • 6.2. Tryb – sądowy i umowny
  • 6.3. Krąg osób obowiązanych do zaliczenia darowizn i zapisów windykacyjnych
  • 6.4. Kompetencje spadkobiercy do modyfikacji obowiązku zaliczenia darowizn i zapisów windykacyjnych na schedę spadkową
  • 6.5. Darowizny podlegające zaliczeniu
  • 6.6. Niezaliczenie na schedę spadkową wartości gospodarstwa rolnego przekazanego spadkobiercy w drodze umowy
  • 6.7. Zaliczanie zapisów windykacyjnych
  • 6.8. Koszty wychowania i wykształcenia podlegające zaliczeniu na schedę spadkową
• 7. Wyłączenia z zaliczenia na schedę spadkową
  • 7.1. Darowizny drobne
  • 7.2. Darowizna od innej osoby niż spadkodawca
  • 7.3. Dyspozycja wkładem oszczędnościowym na wypadek śmierci
  • 7.4. Zapis zwykły
  • 7.5. Umowa dożywocia
  • 7.6. Pomoc rodzinna
  • 7.7. Świadczenie od fundacji rodzinnej
• 8. Tryb przeprowadzania zaliczenia na schedę spadkową
• 9. Wycena przedmiotu darowizny i zapisu windykacyjnego
  • 9.1. Uwagi ogólne
  • 9.2. Zapisy windykacyjne
• 10. Przegląd orzecznictwa

Część II. Wzory pism procesowych

• 1. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z ustawy
• 2. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z testamentu z zastosowaniem reguły interpretacyjnej z art. 961 KC
• 3. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z testamentu
• 4. Pozew o zachowek
• 5. Wniosek o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku
• 6. Wniosek o sporządzenie spisu inwentarza
• 7. Wykaz inwentarza
• 8. Wniosek o dział spadku
• 9. Umowa o dział spadku